Poliçe, bono ve çek, unsurları Türk Ticaret Kanununda (TTK m.671/1, m.776/1, m.780/1) sayılan senetlerdir. Bu senetler Türkçeden İngilizceye ya da İngilizceden Türkçeye çevrildiğinde en küçük bir sapma bile sorun çıkarabilir: senedin adı, tutar, tarih, yer ve imza çeviride olduğu gibi korunmalıdır. Bu belge, TTK’nın her senet için saydığı unsurları bir tabloyla gösterir; çevirmenin ve müşterinin neleri kontrol edeceğini, imza, kaşe ve karekodun çeviride nasıl işaretleneceğini ve çevirinin neyi yapmadığını açıklar.
Kısa yanıt: senedin adı metinde yazılı olmalı, çeviri de bunu değiştirmemeli
TTK, poliçenin (m.671/1), bononun (m.776/1) ve çekin (m.780/1) içermesi gereken unsurları sayar. Üç senette de ilk sıradaki unsur (a bendi), senet metninde senedin adının geçmesidir. Senet Türkçeden başka bir dille yazılmışsa, o dilde senedin karşılığı olarak kullanılan kelime yazılır.[1] Bu yüzden çevirmen için ilk kural, senedin adını kendi seçtiği bir karşılıkla değiştirmemek ve özgün metindeki kelimeyi çeviride görünür kılmaktır.
Çeviri bir senet düzenlemez, senedin unsurlarını tamamlamaz ve senedin durumunu belirlemez. Çeviri yalnızca özgün senedin ne dediğini, başka bir dilde okuyabilen kişiye aktarır. Senedin hangi sonuca bağlanacağına ilgili makam, mahkeme ya da banka karar verir.
Üç senet, üç ayrı unsur listesi
Aşağıdaki tablo, TTK’nın üç senedi tanımlayan maddelerinin birinci fıkralarındaki unsurları yan yana koyar. Poliçe m.671/1, bono veya emre yazılı senet m.776/1, çek m.780/1 kapsamındadır; harfler her maddenin kendi sıralamasını gösterir. Tireli (–) hücre, o unsurun ilgili fıkrada sayılmadığını gösterir.[1]
| Unsur | Poliçe (m.671/1) | Bono (m.776/1) | Çek (m.780/1) |
|---|---|---|---|
| Senet adının metinde geçmesi; senet Türkçeden başka dilde yazılmışsa o dildeki karşılığı | a | a | a |
| Belirli bir bedelin ödenmesi için kayıtsız ve şartsız havale ya da (bonoda) ödeme vaadi | b (havale) | b (vaat) | b (havale) |
| Muhatabın adı | c | – | c (ticaret unvanı) |
| Vade | d | c | – |
| Ödeme yeri | e | d | d |
| Kime veya kimin emrine ödeneceği (adı) | f | e | – |
| Düzenlenme tarihi ve yeri | g | f | e |
| Düzenleyenin imzası | h | g | f |
| Banka tarafından verilen seri numarası | – | – | g |
| Karekod | – | – | h |
Yalnızca çekte sayılan iki unsur vardır: bankanın verdiği seri numarası ve karekod (m.780/1-g, h). Çeviride bunlar, özgün çekte nasıl görünüyorsa öyle belirtilir (aşağıda “İmza, kaşe ve karekod nasıl işaretlenir?” bölümüne bakın).
Çevirmenin ve müşterinin kontrol edeceği noktalar
Senet adı
Özgün senedin metnindeki ad kelimesi çeviride de bulunmalıdır. Özgün metin İngilizce ise ve metinde “bill of exchange”, “promissory note” ya da “cheque” gibi bir ifade geçiyorsa, çeviri bu ifadeyi ve Türkçe karşılığını açıkça gösterir. Özgün metin Türkçe ise ve çeviri İngilizce hazırlanıyorsa, Türkçe adı (“bono”, “poliçe”, “çek”) çevirinin yanında köşeli parantez içinde korumak okuyucuya özgün adı gösterir. Bir senedin adını başka bir senedin adıyla karıştırmayın: “bono” ile “poliçe” ayrı senetlerdir ve unsurları tabloda görüldüğü gibi aynı değildir.
Türkçe terim, İngilizce karşılık
Aşağıdaki karşılıklar yaygın kullanımı gösterir; kanun metni bir İngilizce karşılık vermez, bu nedenle bunlar kullanım örnekleridir ve tek doğru çeviri olarak sunulmaz.
| Türkçe | İngilizce (kullanım) | Not |
|---|---|---|
| poliçe | bill of exchange (draft) | Türkçede “poliçe” sigorta poliçesini de anlatır; senet anlamında kullanıldığı bağlamdan anlaşılmalıdır. TTK m.671’deki senet, bu belgenin konusudur. |
| bono, emre yazılı senet | promissory note | Özgün senet iki adı da kullanıyorsa ikisi de çeviride korunur. |
| çek | cheque (Birleşik Krallık yazımı), check (ABD yazımı) | İngilizce özgün metnin yazımı korunur; Türkçeden İngilizceye çeviride müşterinin tercih ettiği yazım metin boyunca tek biçimde kullanılır. |
| muhatap | drawee | Poliçede ve çekte ödeyecek olan kişidir (TTK m.671/1-c, m.780/1-c); çekte ticaret unvanı yazılır ve çeviride yazıldığı gibi korunur. |
| düzenleyen | drawer (poliçe, çek), maker (bono) | Türkçeden İngilizceye çeviride senet türüne uyan karşılık seçilir ve metin boyunca korunur; İngilizceden Türkçeye çeviride özgün senetteki sözcük (örneğin issuer) çeviri notunda gösterilebilir. |
Tutar, tarih, yer ve adlar
- Tutar: Rakamla ve yazıyla yazılmış tutar, özgün metindeki gibi aktarılır. Sayıları “düzeltmek” ya da okunaklı hâle getirmek çevirmene düşmez; iki yazım birbirinden farklıysa çevirmen sorunu çeviri notuyla bildirir ve ikisini de aynen yazar.
- Tarihler: Düzenlenme ve vade tarihi, özgün senetteki gün, ay ve yıl sırasıyla yazılır. Gün ile ayın sırası ülkeden ülkeye değişir: 03/04/2026, Türkiye’de ve Birleşik Krallık’ta 3 Nisan, ABD kullanımında 4 Mart’tır. Tarih özgün yazımıyla korunur; okunuşu belirsizse çevirmen bunu kendi yorumuyla çözmez, çeviri notuyla bildirir. Bu bir çeviri uygulamasıdır; kanun maddesi değildir.
- Yerler: Düzenlenme yeri ve ödeme yeri özgün yazımıyla korunur; yer adını çevirmek ya da çevirmemek, özgün metindeki biçimi bozmadan yapılmalıdır.
- Adlar ve unvanlar: Kişi ve kurum adları ile ticaret unvanı özgün yazımıyla aktarılır. Çekte muhatabın unvanı, özgün çekte nasıl yazıldıysa öyle bırakılır.
- Numaralar: Çekteki seri numarası ve senet üzerindeki diğer numaralar rakam rakam aynen yazılır; ikinci bir uzmanın redaksiyonunda hiçbir basamağın değişmediği tek tek karşılaştırılarak denetlenir.
İmza, kaşe ve karekod nasıl işaretlenir?
Çeviri, imzayı ya da kaşeyi yeniden üretmez; yalnızca özgün senette ne bulunduğunu okuyucuya bildirir. Çevirmenler bu işaretleri genellikle köşeli parantez içinde ve çevirinin dilinde yazar. Bu, çeviri uygulamasında yerleşik bir biçimdir; TTK’nın bu belgede anılan maddeleri çevirinin biçimine ilişkin bir kural koymaz. Çeviriyi alacak kurumun kendi istediği bir biçim varsa o uygulanır.
| Özgün senette | Çeviride (örnek biçim) |
|---|---|
| Düzenleyenin imzası (m.671/1-h, m.776/1-g, m.780/1-f) | [imza] ya da [signature]; imzanın yanında okunabilir bir ad varsa ayrıca yazılır |
| Kaşe, mühür | [kaşe: içindeki okunabilir metin] ya da [stamp: okunabilir metin]; okunamayan kısım için [okunamıyor] |
| Karekod (çekte m.780/1-h) | [karekod] ya da [QR code]; karekodun içeriği çözülüp çeviriye eklenmez; kurum bunu ayrıca isterse ayrı bir not olarak verilir |
| Okunamayan, silinmiş ya da üstü çizilmiş yer | [okunamıyor], [üstü çizili: yazı] gibi kısa bir not |
Çevirmen, imzanın kime ait olduğuna, kaşenin gerçek olup olmadığına ya da karekodun doğru veri içerdiğine karar vermez; bunlar çevirinin konusu değildir. Çeviri notu da yalnızca görünen durumu bildirir.
Çeviri neyi yapmaz?
- Çeviri bir poliçe, bono ya da çek düzenlemez ve eksik bir unsuru tamamlamaz. Özgün senette olmayan bir tarih, yer ya da ad çeviriye eklenmez.
- Çeviri, senedin kanunun aradığı unsurları taşıyıp taşımadığına ya da senedin hukuki durumuna karar vermez. Bu değerlendirmeyi ilgili makam, mahkeme ya da banka yapar.
- Çeviri, senedin aslının yerine geçmez; kurumun aslı da isteyip istemediğini kurumdan öğrenin.
- Çevirinin hangi biçimde (yeminli tercüman imzası, noter onayı, apostil gibi) isteneceğine çeviriyi alacak kurum karar verir. Hangi biçimi istediğini, çeviri yaptırmadan önce ilgili kurumdan öğrenin; bu biçimlerin ne olduğunu Yeminli Tercüme, Noter Onayı ve Apostil: Hangi Belgeye Hangisi Gerekir? belgesinde bulabilirsiniz.
Müşteri kontrol listesi
Çeviri talebinizi göndermeden önce aşağıdaki noktaları gözden geçirin.
| # | Kontrol noktası | Neye bakılır? | ✓ |
|---|---|---|---|
| 1 | Senedin türü | Metinde “poliçe”, “bono”, “emre yazılı senet” ya da “çek” kelimesi (veya senet başka dilde yazılmışsa o dildeki karşılığı) görünüyor | |
| 2 | Tüm sayfalar | Ön yüz, arka yüz, ek sayfalar, kaşe ve şerhler taramaya dâhil edilmiş | |
| 3 | Okunabilirlik | Tutar, tarih, ad, imza ve numara taramada net okunuyor; okunmayan yer varsa önceden bildirilmiş | |
| 4 | Tutar ve tarihler | Rakamla ve yazıyla yazılan tutar ile tarihler ayrıca kontrol edilmiş | |
| 5 | Adlar ve unvanlar | Muhatabın, ödeme alacak kişinin ve düzenleyenin adı ile ticaret unvanları özgün yazımıyla verilmiş | |
| 6 | Çek | Seri numarası ve karekod taramada görünüyor | |
| 7 | Kullanım amacı | Çevirinin hangi kuruma, mahkemeye ya da bankaya sunulacağı ve o kurumun çeviriden ne istediği öğrenilmiş | |
| 8 | Çeviri sonrası | Tutar, tarih, yer, ad ve numaraların özgün senetle satır satır karşılaştırılması istenmiş |
Senetlerinizin çevirisi için iletişim sayfamızdan ya da 0 (312) 447 40 32 numaralı telefondan bize ulaşabilir, kapsamı ve süreyi yazılı teklifle netleştirebilirsiniz. Çeviri, teslimden önce ikinci bir uzmanın redaksiyonundan geçer. Bu belge genel bilgi amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Kaynaklar
- Türk Ticaret Kanunu, Kanun No. 6102 (Kabul tarihi: 13/1/2011; Resmî Gazete: 14/2/2011, Sayı: 27846). Mevzuat Bilgi Sistemi. Kaynak ↩ Metne dön
