Bir patent isteminde giriş kısmını özelliklere bağlayan comprising ve consisting of gibi geçiş ifadeleri (transitional phrase), Avrupa Patent Ofisinin (EPO) İnceleme Kılavuzuna (Guidelines for Examination, F-IV, 4.20, 2026) göre istemin kapsamını farklı biçimde belirler: biri başka özelliklerin bulunmasını dışlamaz, diğeri dışlar. Türkçe çeviride bu açık ve kapalı anlamın korunması önemlidir; çünkü Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Avrupa Patent Sözleşmesinin Türkiye’de Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik (kısaca Yönetmelik) m.15’e göre Türkçe çeviri işlem dilindeki metinden dar olduğunda, hükümsüzlük işlemleri dışında, koruma kapsamının belirlenmesinde Türkçe çeviri esas alınır. Bu belge Kılavuzun cümlelerini aktarır, Türkçe karşılıklar için uygulamamızı açıkça işaretler ve çeviride kontrol edilecek noktaları sıralar.
EPO Kılavuzu ne söylüyor?
Kılavuzun ilgili bölümü şöyle başlar: “This section outlines how the terms “comprising” and “consisting of” are to be interpreted when construing a claim.” (çevirimiz: Bu bölüm, bir istem yorumlanırken comprising ve consisting of ifadelerinin nasıl yorumlanacağını özetler.)[1] Kılavuz, Avrupa Patent Ofisinin bir istemi yorumlarken bu ifadeleri nasıl ele aldığını yazar; Türk hukuku değildir ve Türk mahkemelerini bağlamaz. Bu belge Türk mahkemelerinin yorumunu anlatmaz.
Comprising
Kılavuza göre comprising ile kurulan bir istem, belirtilen özellikleri içerir; yani istem “is interpreted as meaning that it includes those features, but that it does not exclude the presence of other features as long as they do not render the claim unworkable” (çevirimiz: o özellikleri içerdiği, ancak istemi uygulanamaz kılmadıkları sürece başka özelliklerin bulunmasını dışlamadığı anlamında yorumlanır).[1]
Consist of
Kılavuzda şu cümle yer alır: “if the wording “consist of” is used, then no further features are present in the apparatus/method/product apart from the ones following said wording” (çevirimiz: consist of ifadesi kullanılırsa, aygıtta, yöntemde ya da üründe bu ifadeyi izleyenler dışında başka özellik bulunmaz). Kılavuz, bir kimyasal bileşiği bileşenlerinin yüzde oranlarıyla A, B ve C bileşenlerinden oluşan (consisting of components A, B and C) diye tanımlayan istem için şunu yazar: “the presence of any additional component is excluded and therefore the percentages must add up to 100%” (çevirimiz: herhangi bir ek bileşenin bulunması dışlanır ve bu nedenle yüzdelerin toplamı %100 olmalıdır). Kılavuz T 711/90 kararına atıf yapar.[1]
Consisting essentially of ve comprising substantially
Kılavuz, kimyasal bileşikler veya bileşimler için bu ifadelerin şu anlama geldiğini yazar: “means that specific further components can be present, namely those not materially affecting the essential characteristics of the compound or composition” (çevirimiz: belirli ek bileşenlerin, yani bileşiğin veya bileşimin temel özelliklerini önemli ölçüde etkilemeyenlerin bulunabileceği anlamına gelir). Aynı bölümde şu da yazılıdır: “For any other apparatus/method/product, these terms have the same meaning as “comprising”.” (çevirimiz: diğer her aygıt, yöntem veya ürün için bu ifadeler comprising ile aynı anlama gelir.)[1]
Sözleşmenin 123. maddesinin 2. fıkrasıyla ilgili cümle
Kılavuz, Sözleşmenin 123. maddesinin 2. fıkrası (EPC Art. 123(2)) bakımından comprising ifadesi için, T 759/10 kararına atıfla şunu yazar: “does not provide per se an implicit basis for either “consisting of” or “consisting essentially of”” (çevirimiz: kendiliğinden ne consisting of ne de consisting essentially of için örtük bir dayanak oluşturmaz).[1]
Türkiye’de Türkçe metin neden önemlidir?
Yönetmelik m.15: “Bu Yönetmeliğin 9 uncu veya 12 nci maddesine uygun olarak verilen Türkçe çevirinin, Avrupa patenti başvurusunun veya Avrupa patentinin işlem dilinde olan metninden dar olması durumunda, hükümsüzlük işlemleri hariç, koruma kapsamının belirlenmesinde Türkçe çeviri esas alınır.”[2] Sözleşmenin 70. maddesinin 3. fıkrası (EPC Art. 70(3)), bunun dayandığı Sözleşme metnidir: “Any Contracting State may provide that a translation into one of its official languages, as prescribed by it according to this Convention, shall in that State be regarded as authentic, except for revocation proceedings, in the event of the European patent application or European patent in the language of the translation conferring protection which is narrower than that conferred by it in the language of the proceedings.” (çevirimiz: Her Akit Devlet, bu Sözleşmeye göre kendi öngördüğü, resmî dillerinden birine yapılmış çevirinin, çeviri dilindeki Avrupa patenti başvurusu veya Avrupa patenti işlem dilindekinden daha dar koruma sağladığında, hükümsüzlük işlemleri dışında, o devlette bağlayıcı metin sayılacağını öngörebilir.)[3]
Bu nedenle istemlerin geçiş ifadelerindeki açık veya kapalı anlamın Türkçede korunması önemlidir. Madde 16 ise düzeltilmiş çevirinin herhangi bir zamanda sunulabileceğini yazar: “Avrupa patenti veya başvurusu sahibi, düzeltilmiş Türkçe çeviriyi herhangi bir zamanda Enstitüye sunabilir. Düzeltilmiş çeviri, bu Yönetmeliğin 7 nci veya 11 inci maddesindeki etkiye, ancak bu Yönetmeliğin 10 uncu veya 13 üncü maddesi hükmü sağlandığında sahip olur.” (Yönetmelik metni “Enstitü” der; m.4(a)’ya göre bu, Türk Patent Enstitüsüdür; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun (SMK) m.190/1 hükmüyle bu atıflar Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılmış sayılır.[4])[2] Yönetmeliğin durumu ve Avrupa patentlerinin Türkçe çevirisinin süresi için Avrupa Patentinin Türkiye’de Geçerliliği İçin Türkçe Çeviri belgesine bakın.
Çeviride açık ve kapalı anlam
Aşağıdaki Türkçe karşılıklar bir hukuk kuralı veya EPO ya da Kılavuz önerisi değil, uygulamamızdır; amaç, açık ve kapalı anlamın Türkçede de görünür kalmasıdır.
| İngilizce ifade | Kılavuzdaki anlam | Uygulamamızdaki Türkçe karşılık |
|---|---|---|
| comprising | Başka özelliklerin bulunmasını dışlamaz | içeren |
| consisting of | Başka özellik bulunmaz | -den/-dan oluşan (örnek: A, B ve C’den oluşan) |
| consisting essentially of | Bileşik ve bileşimlerde temel özellikleri önemli ölçüde etkilemeyen ek bileşenler bulunabilir; diğer aygıt, yöntem ve ürünlerde comprising ile aynı anlam | esas olarak -den/-dan oluşan |
Uygulamamızda çevirmen, istemde açık veya kapalı anlamın hangisinin amaçlandığı konusunda kuşku duyarsa bunu patent sahibine veya vekile bildirir; kuşkuyu kendi başına çözmez.
Çeviride kontrol edilecek noktalar
Aşağıdakiler, çeviriyi isterken ve teslim aldığınızda bakılacak noktalardır; F-IV, 4.20’de yazılanın ötesinde kural içermez.
- Geçiş ifadeleri: İstem takımında comprising, consisting of ve consisting essentially of hangi istemlerde geçiyor? Teslim aldığınız çeviride her biri için hangi Türkçe karşılığın kullanıldığına bakın.
- Başka geçiş ifadeleri: İstemlerde bu üçünden başka bir geçiş ifadesi (transitional phrase) varsa çeviri talebinizde belirtin.
- At least: İstemlerde bulunan at least ifadelerini listeleyin ve her birinin çeviride aynı Türkçe karşılıkla verildiğini kontrol edin.
- Selected from the group consisting of: Bu kalıp varsa işaretleyin ve çevirinin istemdeki gruplamayı aynı biçimde gösterdiğini kontrol edin.
- Tutarlılık: Aynı ifade, tüm istemlerde ve tarifnamede tek bir Türkçe karşılıkla çevrilmiş mi?
Biz ne yapıyoruz?
Patent isteminizin, tarifnamenizin ve teknik resimlerdeki yazıların Türkçe çevirisini yapıyoruz ve patent sahibine veya vekiline teslim ediyoruz. Çeviriyi yapan dil uzmanının kendi kontrolünden sonra ikinci bir kişi tarafından revizyon yapılır. Müşteri onaylı terim listesi ve çeviri belleği (TM) kurar, otomatik QA ile denetleriz. Fiyat ve teslim süresini belgeleri görerek yazılı teklifle netleştiririz. Bize iletişim sayfamızdan ya da 0 (312) 447 40 32 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki işlemleri (dilekçe, ücretler ve süreler) patent sahibi veya vekili yürütür. Bu belge genel bilgi amaçlıdır; hukuki danışmanlık veya patent vekilliği hizmeti yerine geçmez.
Kaynaklar
- EPO İnceleme Kılavuzu (Guidelines for Examination), F-IV, 4.20 (2026). Avrupa Patent Ofisi (EPO). Kaynak ↩ Metne dön
- Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Avrupa Patent Sözleşmesinin Türkiye’de Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik, m.4, m.15 ve m.16. Mevzuat Bilgi Sistemi, mevzuat.gov.tr’de yayımlanan metne göre. Kaynak ↩ Metne dön
- Avrupa Patent Sözleşmesi (European Patent Convention, EPC 2020 baskısı), Art. 70. Avrupa Patent Ofisi (EPO). Kaynak ↩ Metne dön
- Sınai Mülkiyet Kanunu, Kanun No. 6769, m.190/1. Mevzuat Bilgi Sistemi. Kaynak ↩ Metne dön


