Bağımsız denetçi raporunun çevirisinde başlıklar, görüş cümleleri, imza ve tarih için başvuru noktamız, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun (KGK) yayımladığı Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 700 “Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama” metnidir. Bu belge, standardın rapor yapısı için öngördüğü başlıkları kaynak paragraflarıyla sıralar, çeviri tarafında nelerin değiştirilmeden korunduğunu gösterir ve çeviriye göndermeden önce bir kontrol listesi verir.
Kısa yanıt: başlıklar standarttan, görüş cümleleri denetçiden gelir
BDS 700’e göre denetçi raporunda “Bağımsız Denetçi Raporu” başlığı açıkça yer alır; raporun ilk bölümü “Görüş” başlığı altındadır ve bunu “Görüşün Dayanağı” başlıklı bölüm izler.[1] Çeviri, bu başlıkları ve denetçinin görüş cümlelerini yeniden yazmaz, kısaltmaz ve yorumlamaz; kaynak metinde ne varsa onu aktarır. Rapor imzalı ve son sürümüyle gelmelidir.
BDS 700 rapor yapısını nasıl sıralıyor?
Tablo, BDS 700 metninde okunan başlıkları ve ilgili paragrafı gösterir. Başlıkların eksiksiz listesi için standardın kendi metnine bakın; bu belge yalnızca aşağıdaki paragrafları aktarır.
| Rapor bölümü | BDS 700’de nasıl geçer? | Paragraf |
|---|---|---|
| Başlık | “Bağımsız Denetçi Raporu” başlığı açıkça yer alır. | 21[1] |
| Muhatap | Rapor, duruma göre sözleşmede ya da mevzuatta belirtilen muhataba hitaben düzenlenir. | 22[1] |
| Görüş | Raporun ilk bölümüdür; bu bölümde finansal tabloları denetlenmiş işletme, tabloların başlıkları, dipnotlara atıf ve her tablonun tarihi ya da dönemi belirtilir. | 23–24[1] |
| Görüşün Dayanağı | Görüş bölümünün hemen ardından gelen, bu başlıkla yer alan bölümdür. | 28[1] |
| Kilit Denetim Konuları | Borsada işlem gören işletmelerin tam set genel amaçlı finansal tablolarının denetiminde (30. paragraf), 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca yapılan bağımsız denetimlerde (30T paragrafı) ve mevzuatın zorunlu kıldığı ya da denetçinin karar verdiği diğer denetimlerde (31. paragraf) BDS 701’e uygun olarak bildirilir (BDS 701’in adı: “Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi”). | 30, 30T, 31[1][2] |
| Yönetimin Finansal Tablolara İlişkin Sorumlulukları | Raporda bu başlıkla bir bölüm yer alır; standart, “yönetim” yerine mevzuata uygun başka bir terimin kullanılabileceğini de belirtir. | 33[1] |
| Bağımsız Denetçinin Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları | Raporda bu başlıkla bir bölüm yer alır. | 37[1] |
| Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler | Denetçi raporda diğer raporlama sorumluluklarına da yer verirse bunları ayrı bir bölümde, bu başlıkta ya da içeriğe uygun başka bir başlık altında ele alır. | 43[1] |
| İmza, adres ve rapor tarihi | Denetçi raporu imzalar, raporda denetçinin adresi bulunur ve rapor bir tarih taşır. | 47–49[1] |
Bu belge, BDS 700’ün KGK’nin internet sitesinde yayımlanan güncel metnini esas alır. Bu metin, 01.01.2021 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere 30.12.2020 tarihli ve 31350 sayılı (2. mükerrer) Resmî Gazete’de yayımlanan son sürümü ile 23.02.2025 tarihli ve 32822 sayılı Resmî Gazete’de yayımlananlar dâhil sonraki değişiklikleri içerir.[1] Yeni değişiklikleri KGK’nin internet sitesinden izleyin.
Görüş cümlesi: standardın verdiği iki eş değer ifade
Standart, olumlu görüş biçimini de tanımlar: denetçi, finansal tabloların tüm önemli yönleriyle geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak hazırlandığı sonucuna varırsa olumlu görüş verir; elde edilen kanıtlara dayanarak finansal tabloların önemli yanlışlık içerdiği sonucuna varırsa ya da yeterli ve uygun kanıt elde edemezse BDS 705 uyarınca olumlu görüş dışında bir görüş verir (paragraf 16–17).[1] Gerçeğe uygun sunum çerçevesine göre hazırlanan finansal tablolar için paragraf 25, mevzuatta aksi zorunlu kılınmadıkça, birbirine eş değer kabul edilen iki ifadeden birinin kullanılmasını söyler; bunlardan biri “…gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır”, diğeri “…doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlamaktadır” ifadesini içerir.[1]
Çeviri tarafında bunun anlamı şudur: rapordaki görüş cümlesi hangi biçimde yazılmışsa aynı biçimde aktarılır, bir ifadenin yerine diğeri konmaz, raporda adı geçen finansal raporlama çerçevesi (örneğin “Türkiye Muhasebe Standartları”) kısaltılmaz. Bu, çeviri tarafındaki bir tutarlılık noktasıdır; hukuki bir yorum değildir.
Çeviride değiştirilmeden korunan noktalar
Aşağıdaki noktalar çeviri hazırlığıdır; hiçbiri bir yükümlülük ileri sürmez.
| Nokta | İki sürümde ne aynı kalır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Bölüm başlıkları | Kaynak raporda hangi başlık varsa çeviride karşılığı bulunur; başlık sırası değişmez. | BDS 700, bu belgede anılan paragraflar; çeviri tarafındaki tutarlılık noktası |
| Görüş cümlesi | Cümle denetçinin seçtiği biçimde aktarılır; eklenen ya da çıkarılan bir sözcük olmaz. | BDS 700, 25. paragraf; çeviri tarafındaki tutarlılık noktası |
| Tablo adları ve dönem | Raporda anılan tabloların adları ve tarihleri, ilişikteki finansal tablolarla aynı yazılır. | BDS 700, 24. paragraf; çeviri tarafındaki tutarlılık noktası |
| Ad, imza, adres, tarih | Denetim kuruluşunun ve sorumlu denetçinin adı, adres ve rapor tarihi kaynak metindeki gibi yazılır. | BDS 700, 47–49. paragraflar; çeviri tarafındaki tutarlılık noktası |
| İngilizce başlıklar | BDS 700’ün Türkçe metni başlıkların İngilizce karşılıklarını vermez; İngilizce başlıklar için denetçinin kullandığı karşılıkları sorarız ve bütün raporda aynı bırakırız. | Çeviri tarafındaki tutarlılık noktası |
Çeviriye göndermeden önce: kontrol listesi
Aşağıdaki noktalar hukuki bir koşul değil, çeviri hazırlığıdır.
| # | Kontrol noktası | Neye bakılır? | ✓ |
|---|---|---|---|
| 1 | Rapor sürümü | Gönderilen, imzalı ve son sürüm mü? | |
| 2 | Finansal tablolar | Raporda anılan finansal tablolar ve dipnotlar da çeviriye dâhil mi, yoksa yalnızca rapor mu çevrilecek? | |
| 3 | Başlık karşılıkları | İngilizce çeviri isteniyorsa, denetçinin kullandığı başlık karşılıkları var mı? | |
| 4 | Ad ve unvanlar | Denetim kuruluşunun ve sorumlu denetçinin adının yazımı belli mi? | |
| 5 | Önceki dönem raporu | Geçen yılın raporunun çevirisi varsa iletildi mi? | |
| 6 | Sunulacağı yer | Çevirinin hangi kuruma sunulacağı ve o kurumun hangi biçimi aradığı yazıldı mı? |
Biz ne yapıyoruz?
Raporu, kaynak metindeki başlıklar, görüş cümleleri ve rakamlarla birlikte çeviriyoruz. Çeviriyi yapan dil uzmanının kendi kontrolünden sonra ikinci bir kişi revizyon yapar. Terim listesi kurarız; başlıkları, tablo adlarını, ad, tarih ve rakamları kaynak metinle karşılaştırır, otomatik kalite kontrol araçlarıyla da kontrol ederiz; teslimden önce son bir doğrulama yaparız. Çevirinin kapsamı ve fiyatı belgeleri görerek yazılı teklifle netleştirilir. Bize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Çeviri, denetçi raporunun yerini almaz ve denetçinin görüşünü değiştirmez; çevrilmiş raporun bir kuruma sunulmasında hangi biçimin aranacağı ilgili kurumun ve hukuk danışmanının işidir. Bu belge genel bilgi amaçlıdır ve hukuk ya da denetim danışmanlığı yerine geçmez.
Kaynaklar
- BDS 700 Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama, paragraf 16–17, 21–25, 28, 30, 30T, 31, 33, 37, 43, 47–49. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu. Kaynak ↩ Metne dön
- BDS 701 Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu. Kaynak
