Sözleşme ve Anlaşma Çevirisi Yaptırırken Dikkat Etmeniz Gerekenler

Bir sözleşmenin çevirisi, sözleşmenin kendisi kadar dikkatle ele alınması gereken bir iştir: tek bir terim ya da atıf, iki tarafın aynı metni farklı okumasına yol açabilir. Bu yazı, hukuki çeviri hizmetimiz kapsamında sözleşme ve anlaşma çevirisini yaptırmadan önce vermeniz gereken kararları sıralar: ne göndermelisiniz, çeviri neyi kapsar, fiyat ve süre nasıl belirlenir. Madde madde kontrol listeleri için iki ayrı belgeye yönlendiriyoruz.

Hizmet, bir sözleşmeyi başka bir dilde okumak, imzalamak ya da bir kuruma sunmak zorunda olan şirketlere ve kişilere yöneliktir. Her iki yönde çeviri yapıyoruz: Türkçeden İngilizceye ve İngilizceden Türkçeye. Kapsamımızda uluslararası ve yerel sözleşmeler, iş anlaşmaları, gizlilik sözleşmeleri, hizmet sözleşmeleri, kambiyo senetleri (poliçe, bono, çek; İngilizcede negotiable instruments) ve finansal enstrümanlar ile ilgili evrak yer alır.

Çeviri genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

Teklifin doğru hazırlanması ve çevirinin eksiksiz yapılması için şunları paylaşın:

Dosyalarınız şifreli kanallarla aktarılır; talep hâlinde gizlilik sözleşmesi (NDA) imzalanabilir.

Çeviri kapsamında: kaynak metnin anlamı, terimleri ve ifade incelikleri hedef dile aktarılır. Tanımlar, madde numaraları ve metin içi atıflar (örneğin “Madde 4.2’ye bakınız”) birebir korunur. Sözleşmede tanımlanmış terimlerin (defined terms: örneğin “Alıcı”, “Gizli Bilgi”, “Teslim Tarihi”) listesi tutulur ve her terim, metnin her yerinde aynı karşılıkla kullanılır.

Çeviri kapsamı dışında:

Bazı terimler sözlük karşılığından fazlasını taşır. İngilizce sözleşmelerdeki penalty ve liquidated damages maddeleri uygulamada çoğu zaman “cezai şart” olarak çevrilir. Türk Borçlar Kanunu ise ceza koşulunu belirli sonuçlara bağlar; örneğin “Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir” (TBK m.182/3). İngilizce maddenin ne yaptığına bakmadan iki ifadeyi aynı Türkçe terimle karşılamak, metne kaynakta olmayan bir anlam yükleyebilir. Böyle terimlerin kontrol listesi için Sözleşme Çevirisinde Terim Tuzakları belgesine bakabilirsiniz.

Bir mahkeme, sicil, noter ya da başka bir kurum sözleşme çevirisini belirli bir biçimde isteyebilir: yeminli tercüman imzalı, noter onaylı ya da apostilli. Hangi biçimin gerektiğine sözleşmeyi alacak kurum karar verir; bu nedenle çeviriyi yaptırmadan önce o kurumun yazılı isteğini öğrenmek en sağlam yoldur. Yeminli tercüman imzası, noter onayı ve apostil, kurumun istediği biçime göre ayrıca yapılan işlemlerdir; bunların ne olduğunu Yeminli Tercüme, Noter Onayı ve Apostil: Hangi Belgeye Hangisi Gerekir? belgesinde bulabilirsiniz. Bu yazıda anlatılan hizmet, sözleşmenin çevirisi ve ikinci bir uzmanın redaksiyonudur.

Uzun bir sözleşmede en sık görülen sorun, aynı kavramın farklı maddelerde farklı sözcüklerle geçmesidir. Bunu önlemek için şu yolu izleriz:

1. Terim listesi. İşe başlarken sözleşmenin tanımlı terimleri ve temel kavramları, kaynak ve hedef karşılıklarıyla bir listede toplanır.
2. Deneyimli çevirmen. Hukuk metinleri, bu alanda deneyimli çevirmenlerce çevrilir.
3. İkinci bir uzmanın redaksiyonu. Çeviri bittikten sonra ikinci bir uzman metni kaynakla karşılaştırarak okur.
4. Bilgisayar destekli çeviri (CAT) aracıyla tutarlılık kontrolü. Bu araçla aynı terimin ve tekrar eden cümlelerin metin boyunca aynı biçimde çevrildiği kontrol edilir.

Teslimden sonra metinde değişiklik olursa (müzakere sonucu yeni bir sürüm, karşı tarafın düzeltmesi) değişen maddeleri işaretleyerek gönderin; kapsam yazılı teklifle netleştirilir.

Türk Ticaret Kanunu, kambiyo senetlerinin (poliçe, bono, çek) içerdiği unsurları sayarken ilk sıraya senedin adını koyar. Kanun, poliçe için (m.671/1-a), bono için (m.776/1-a) ve çek için (m.780/1-a) senet metninde ilgili sözcüğün bulunmasını, senet Türkçeden başka bir dille yazılmışsa o dilde karşılığı olan sözcüğün kullanılmasını arar. Bir senedin çevirisinde senedin adının ve diğer unsurların kaynaktaki gibi görünür kalması bu yüzden önemlidir. Bir senedin hukuki sonucunu ya da kurumlarca nasıl karşılanacağını çeviri belirlemez. Ayrıntılı kontrol listesi için Poliçe, Bono ve Çek Çevirisi belgesine bakın.

Rakamları burada vermiyoruz; fiyat ve teslim süresi, metni gördükten sonra yazılı teklifle iletilir. Teklifi belirleyen etkenler şunlardır:

Sözleşmenin yalnızca ilgili maddelerini çevirtebilir miyim?

Evet, ancak maddeler tanımlı terimlere ve eklere göndermeler içeriyorsa bu bölümleri de göndermeniz çevirinin tutarlı olmasını sağlar. Kapsamı teklif aşamasında birlikte belirleriz.

İki dilli bir sözleşmede hangi metnin esas alınacağını siz belirler misiniz?

Hayır. Bu, çevirinin konusu değildir; bu soruyu hukuk danışmanınıza sorun. Biz metni kaynağa sadık biçimde aktarırız.

Sözleşmenin ekleri de çevrilir mi?

Evet; ekleri de göndermeniz yeterlidir. Ekler ana metinle aynı terimlerle tutarlı çevrilir ve kapsama yazılı teklifte açıkça girer.

Çeviriden sonra sözleşmede değişiklik olursa ne yapmalıyım?

Yeni sürümü ve değişen maddeleri işaretleyerek gönderin; kapsam yazılı teklifle netleştirilir.

Sözleşme çevirisi için sabit bir fiyat ya da süre var mı?

Hayır, metne göre değiştiği için sabit bir rakam vermiyoruz. Dosyanızı gördükten sonra kapsamı, teslim planını ve fiyatı yazılı teklifle iletiriz.

Kurum yeminli ya da noter onaylı çeviri isterse ne yapmalıyım?

Hangi biçimin gerektiğini sözleşmeyi alacak kurumdan yazılı olarak öğrenin. Yeminli tercüman imzası, noter onayı ve apostil, kurumun istediği biçime göre ayrıca yapılan işlemlerdir; bu yazıda anlatılan hizmet, sözleşmenin çevirisi ve ikinci bir uzmanın redaksiyonudur.

1. Türk Borçlar Kanunu, Kanun No. 6098 (Kabul tarihi: 11/1/2011; Resmî Gazete: 4/2/2011, Sayı: 27836). Mevzuat Bilgi Sistemi. Kaynak
2. Türk Ticaret Kanunu, Kanun No. 6102 (Kabul tarihi: 13/1/2011; Resmî Gazete: 14/2/2011, Sayı: 27846). Mevzuat Bilgi Sistemi. Kaynak