TÜBİTAK Uluslararası Programlarında İngilizce Başvuru Metinleri Kontrol Listesi

Kısa yanıt: dili çağrı metni belirler

TÜBİTAK’ın uluslararası iş birliği projelerini desteklediği 1071 programında süre, bütçe, başvuru formu ve değerlendirme ölçütleri çağrıdan çağrıya değişebilir; program sayfası, başvurulacak çağrının metninin incelenmesini ister. Çok taraflı iş birliği çağrılarının kuralları çağrı özelinde belirlenir ve çağrı metinleriyle paylaşılır. Başvurular UİDB Proje Başvuru Sistemi üzerinden ve e-imzayla yapılır.^[1] Aşağıdaki tablo, bu belgenin dayandığı TÜBİTAK metinlerinin dil kurallarını özetler; başvurmadan önce kendi çağrınızın metnini yine de okuyun.

1071 ikili iş birliği çağrıları: İngilizce formun kuralları

TÜBİTAK’ın 1071 programında öncelikle kullanılmasını tercih ettiği araştırma çağrıları başvuru formu, İngilizce hazırlanır. Form ayrıca şu kuralları koyar: form 30 sayfayı geçmez ve en az 10 punto, tek satır aralığıyla yazılır; öntanımlı yazı tipi ve tabloların biçimi değiştirilmez; bütçe talep etmeyen ortaklar dahil projedeki tüm ortaklar için tüm bölümler doldurulur; bütçe ayrıntısı dışındaki bütün proje içeriği formun içinde yer alır, dosya paylaşım sistemlerine ya da web sayfalarına verilen bağlantılarla form dışına taşınmaz; form, izlenen değişiklikler ve yorumlar olmadan tek dosya olarak yüklenir. Bu kurallara uyulmaması, başvurunun bilimsel değerlendirmeye alınmadan iade edilmesine yol açabilir. Kaynakçada DOI numarası olan her kaynağın sonunda DOI numarasının verilmesi zorunludur.^[2]

Bu kuralların çeviriyi doğrudan ilgilendiren iki sonucu vardır. Birincisi, 30 sayfa sınırı İngilizce metin için geçerlidir; Türkçe taslağın sayfa sayısı, İngilizce formun sayfa sayısını göstermez. İkincisi, çeviri bir kelime işlemcide izlenen değişikliklerle yapıldıysa, yüklemeden önce bütün değişikliklerin kabul edilmesi ve yorumların silinmesi gerekir; formda kalan bir yorum balonu kural ihlalidir.

Değerlendirme ölçütleri: Türkçe sayfa ile İngilizce form aynı şeyi anlatır

1071 program sayfası değerlendirme ölçütlerini Türkçe, başvuru formu ise İngilizce adlarla verir. Formun bölüm başlıkları bu ölçütlerle birebir eşleşir ve özet de aynı beş başlığı kapsamalıdır. Türkçe taslağınızı bu başlıklara göre yazarsanız, çeviride hiçbir bölüm yer değiştirmez.

Formun başlıklarını çevirmeyin ve yeniden adlandırmayın. Değerlendirici, ölçütü formdaki İngilizce başlığın altında arar; Türkçeden geri çevrilmiş bir başlık, aynı bölümü başka bir bölüm gibi gösterebilir.

2219 doktora sonrası bursu: Türkçe öneri, İngilizce abstract

2219 araştırma önerisi formu Türkçe hazırlanır. Arial 9 punto kullanılır ve metin, ekler ve kapak sayfası hariç 20 sayfayı geçmez. Formun özet bölümünde bir Türkçe özet ile İngilizce başlık, abstract ve anahtar kelimeler (keywords) yer alır. Her özet 500 kelime ya da bir sayfayla sınırlıdır ve formun dört değerlendirme başlığı hakkında bilgi içermesi beklenir; formun önerisi, bu bölümün en son yazılmasıdır.^[3]

2026 yılı çağrı duyurusu, dil ile ilgili üç kural daha koyar. Davet mektubunda araştırmanın yapılacağı dil belirtilmelidir; belirtilmezse mektup kabul edilmez. Davet mektubu ve ilgili belgeler Türkçe ya da İngilizce dışında bir dildeyse, onaylı Türkçe ya da İngilizce tercümeleri belgelerin asıllarıyla birlikte sisteme yüklenmelidir. Başvuru sahibinin, araştırmada kullanacağı yabancı dilde çağrıda sayılan yeterlik koşullarından birini sağlaması gerekir; YDS, e-YDS, YÖKDİL, e-YÖKDİL ya da TIPDİL’den en az 65 puan bunlardan biridir.^[4]

2219’da öneri Türkçe hazırlanır; İngilizce abstract ise yurt dışındaki danışmanınızın ve ev sahibi kurumun önerinizi okuyabildiği tek metin olabilir. Türkçe öneride değişen her bulgu, sayı ya da hedefin abstract’ta da değişmesi gerekir.

Türkçe taslağı İngilizce forma aktarmak

Pek çok ekip önerisini önce Türkçe düşünür ve yazar, sonra İngilizce forma aktarır. Bu sırada kaybolan şeyler genellikle dil bilgisi hataları değil, forma ve ortaklığa özgü ayrıntılardır.

• Önce formun yapısına göre yazın. Türkçe taslağı İngilizce formun bölüm ve alt bölüm sırasıyla kurun; çeviri bir yeniden düzenleme işine dönüşmesin.
• Terim listesini baştan kurun. Projenin temel 15–30 teriminin, iş paketi ve görev adlarının Türkçe ve İngilizce karşılıklarını bir tabloda toplayın. Aynı terim formun her bölümünde, bütçe formunda ve ortak ülkedeki başvuruda aynı biçimde geçmelidir.
• Ortakların metinleriyle tek bir ses kurun. Formun ortaklara ilişkin bölümleri farklı ülkelerdeki ekiplerden gelir. Kurum adları, kısaltmalar ve yazım biçimi (örneğin İngiliz ya da Amerikan yazımı) bütün formda tek biçimde tutulmalıdır.
• Sayıları ve birimleri dönüştürün. Türkçedeki virgüllü ondalıklar İngilizcede noktayla yazılır; kişi-ay (person-months) değerleri ve yüzdeler tablolar ile metin arasında aynı kalmalıdır. Formdaki başarı ölçütü tablosunda iş paketlerinin önem yüzdelerinin toplamı 100 olmalıdır.
• Türkçe kısaltmaları açın. YÖK, TÜBA, ARBİS gibi kısaltmalar yabancı bir değerlendirici için bir şey ifade etmeyebilir; ilk geçtikleri yerde İngilizce açıklamalarıyla verin.
• Sayfa sınırını İngilizce metinde ölçün. Son İngilizce metni formun öntanımlı yazı tipi ve satır aralığıyla sayfalayın; içindekiler tablosundaki sayfa numaralarını güncelleyin.
• Özeti en son yazın. Yayımlanabilir özet, formun beş başlığını bir sayfada toplamalıdır; metin kesinleşmeden yazılan özet, son hâlle çelişebilir.

Yapay zekâ ile çeviri yaptıysanız

TÜBİTAK’ın Ocak 2026 tarihli üretken yapay zekâ rehberi, dil bilgisi ve yazım denetimi, cümlelerin yeniden ifade edilmesi ve anadili Türkçe olmayan başvuru sahiplerine çeviri desteği gibi dil ve üslup kullanımlarını, başvuru sahibinin denetimi ve doğrulaması koşuluyla genel olarak kabul edilebilir sayar; bu kullanımlar metnin anlamını ya da özgün fikrini değiştirmemelidir. Proje önerisinin hazırlanmasında üretken yapay zekânın basit dil bilgisi ve yazım denetiminin ötesinde kullanılması beyan edilir. Beyan, çevrim içi başvuru sistemindeki ilgili bölümde yapılır ve aracın adını ve sürümünü, hangi bölümlerde ya da aşamalarda kullanıldığını ve kullanımın niteliğini içerir; rehberin verdiği örneklerden biri “kaynakların çevirisinde”dir. Rehber ayrıca proje önerisiyle ilgili gizli ayrıntıların, yayımlanmamış araştırma verilerinin ve kişisel verilerin üretken yapay zekâ araçlarına girilmesini kesinlikle yasaklar.^[5]

Bu nedenle önerinizi bir çeviri aracına ya da sohbet robotuna yapıştırmadan önce, metinde yayımlanmamış veri, kişisel veri ya da ortaklarınıza ait gizli bilgi olup olmadığını kontrol edin. Dergilerin ve YÖK’ün yapay zekâ ve makine çevirisi beyanına ilişkin kurallarını Makale Çevirisinde Yapay Zekâ ve Makine Çevirisi: Dergilerin ve YÖK’ün Beyan Kuralları belgesinde bulabilirsiniz.

İngilizce başvuru metni kontrol listesi

Başvuruyu sisteme göndermeden önce çağrı metnini ve formun son hâlini yan yana koyarak aşağıdaki noktaları kontrol edin.

Profesyonel çeviri ne zaman gerekir?

Önerinizi baştan İngilizce yazıyorsanız, ekibinizde alanın İngilizce literatürünü yakından izleyen bir yazar varsa ve teslime birkaç hafta varsa, bu listeyle kendi kontrolünüzü yapmak yeterli olabilir. Aşağıdaki durumlarda ise alanını bilen bir çevirmenin yazılı çevirisi ya da İngilizce metnin ikinci bir göz tarafından satır satır kontrol edilmesi zaman kazandırır:

• Öneri Türkçe yazıldıysa ve İngilizce formun sayfa sınırına sığması gerekiyorsa.
• Formun bölümleri farklı ülkelerdeki ortaklardan geliyorsa ve metnin tek bir ses ve tek bir terim listesiyle birleştirilmesi gerekiyorsa.
• Çağrı, Türkçe ya da İngilizce dışındaki belgeler için onaylı tercüme istiyorsa.
• Gizli ya da yayımlanmamış veri içerdiği için metni bir yapay zekâ aracına vermek istemiyorsanız.

Başvurunuzun, özetinizin ya da proje çıktısı olarak üretilecek makalenin çevirisini planlamak için akademik çeviri sayfamızı inceleyebilirsiniz.