Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.223/1’e göre yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf, belgenin tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır. Bu belge, o hükmü, m.223/2’yi ve m.224’ü madde metnine sadık kalarak aktarır; ardından dosyaya konacak ek belgeler (exhibits) için bir çeviri kontrol listesi verir. Çevirinin neyi yapıp neyi yapmadığını ayrıca belirtir. Çeviriden hangi biçimin isteneceğine mahkeme karar verir.
Kısa yanıt: madde ne söylüyor, kim karar veriyor?
Madde 223/1 şöyledir: “Yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf, tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır.”[1] Yani yabancı dilde bir belgeye dayanıyorsanız, belgenin tercümesini de mahkemeye sunmanız gerekir. Bunun yanında m.223/2 mahkemeye ayrı bir yetki verir: “Mahkeme kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine, belgenin resmî tercümesini de isteyebilir.”[1]
Madde, “resmî tercüme”nin ne olduğunu tanımlamaz; bu belge de tanımlamaz. Mahkemenin dosyada hangi biçimde bir çeviri istediğine mahkeme karar verir. Yeminli tercüme, noter onayı, apostil ve Dışişleri tasdiki ayrı adımlardır; ne olduklarını ve hangi belgeye hangisinin gerektiğini Yeminli Tercüme, Noter Onayı ve Apostil: Hangi Belgeye Hangisi Gerekir? başlıklı belgemizde bulabilirsiniz. Davanızda hangi biçimin gerektiğini dosyanızı yürüten avukata veya mahkemeye sorun.
Madde 224: belgenin kendisi için ayrı bir kural
Madde 224 çeviriyle değil, belgenin kendisiyle ilgilidir. Birinci fıkra şöyledir: “Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin, Türkiye’de bu vasfı taşıması, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı tarafından onaylanmasına bağlıdır.”[1] İkinci fıkra ise şunu söyler: “Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin yabancı resmî belgelerin tasdiki ile ilgili hükümleri saklıdır.”[1]
Çeviri, birinci fıkradaki onayın yerine geçmez ve onay çevirinin kendisine ilişkin değildir. Hangi belgenin bu kapsamda olduğu, onayın nasıl alınacağı ve Türkiye’nin taraf olduğu bir milletlerarası sözleşmenin uygulanıp uygulanmadığı hukuki değerlendirme gerektirir; bunu avukatınıza sorun.
Madde madde: ne isteniyor, siz ve çevirmen neye bakarsınız?
| Madde | Ne öngörüyor? | Müşteri ve çevirmen neye bakar? |
|---|---|---|
| HMK m.223/1 | Yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf, tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır.[1] | Dayandığınız her yabancı dilli belge tespit edilir; hangi belgelerin çevrileceği listelenir. |
| HMK m.223/2 | Mahkeme kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine, belgenin resmî tercümesini de isteyebilir.[1] | Mahkeme, kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine resmî tercüme isterse, istenen biçim mahkemeden öğrenilir. Çeviri dosyası baştan bu ihtimale göre düzenli tutulur (sayfa sırası, ek numaraları, terim listesi). |
| HMK m.224/1 | Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de bu vasfı taşıması, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı tarafından onaylanmasına bağlıdır.[1] | Belgenin bir yabancı devlet makamınca hazırlanıp hazırlanmadığı ve onay durumu belge sahibince avukatla birlikte kontrol edilir. Çevirmen onay sayfalarını, kaşeleri ve şerhleri eksiksiz çevirir. |
| HMK m.224/2 | Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin yabancı resmî belgelerin tasdiki ile ilgili hükümleri saklıdır.[1] | Belgeye uygulanacak bir milletlerarası sözleşme hükmü olup olmadığı avukata sorulur; çeviri bu soruyu yanıtlamaz. |
Ek belgeler için çeviri kontrol listesi
Aşağıdaki noktalar madde metninin değil, çeviri işinin pratiğidir. m.223 yalnızca iki şey söyler: belgeye dayanan taraf tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır ve mahkeme belgenin resmî tercümesini de isteyebilir.
Hangi belgeler, ne kadarı?
- Dayandığınız belgeleri sayın. Dayandığınız yabancı dilli her belgeyi listeleyin; hangi belgelerin m.223/1 kapsamında olduğunu avukatınızla belirleyin.
- Belgenin tamamı mı, dayanılan kısım mı? Madde, belgenin “tercümesini” sunmaktan söz eder.[1] Yalnızca dayanılan bölümlerin çevirisiyle yetinilip yetinilmeyeceğini madde söylemez; bunu avukatınıza veya mahkemeye sorun. Çeviri talebinde kapsamı yazılı olarak belirtin.
- Her sayfa. Kaşeler, imzalar, el yazısı notlar, kenar şerhleri, ekler ve eklerin ekleri dâhil bütün sayfalar çevirmene gönderilir; okunamayan yerler çeviride işaretlenir, tahmin edilmez.
Çevirinin içi
- Özel adlar, tarihler ve sayılar aynı. Kişi ve kurum adları, tarihler, tutarlar, dosya ve belge numaraları kaynakla harfi harfine aynı olmalıdır; aynı ad belgeler arasında aynı yazılır.
- Tablolar ve ek numaraları korunur. Kaynaktaki tablo düzeni ve ek numaralaması çeviride de aynı kalır; dilekçenizdeki “Ek-3” gibi atıflar çeviri dosyasında aynı belgeyi göstermelidir.
- Terim listesi. Hukuki işlerde bir terim listesi tutulur. Belgelerde geçen özel terimlerin hedef dildeki karşılığı ilk belgede belirlenir ve sonrakilerde aynı kalır.
- İkinci bir uzmanın redaksiyonu. Çeviri, teslimden önce ikinci bir uzmanın redaksiyonundan geçer.
- İki yönde de. İngilizceden Türkçeye ve Türkçeden İngilizceye çeviri yapıyoruz. Dosyanızda iki yönde belge varsa her birinin yönünü talepte ayrı yazın.
Çeviri neyi yapmaz?
- Çeviri, bir yabancı resmî belgenin Türkiye’de resmî belge vasfını taşımasını sağlamaz; m.224/1 bunu belgenin onaylanmasına bağlar.[1]
- Çeviri, mahkemenin m.223/2 uyarınca resmî tercüme isteyip istemeyeceğini belirlemez; bu, mahkemenin kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine vereceği bir karardır.[1]
- Çeviri, dosyanın sonucu hakkında bir şey söylemez; belgenin mahkemece nasıl değerlendirileceğine mahkeme karar verir.
Müşteri kontrol listesi
Çeviri talebinizi göndermeden önce aşağıdaki noktaları gözden geçirin.
| # | Kontrol noktası | Neye bakılır? | ✓ |
|---|---|---|---|
| 1 | Dayanılan belgeler | Yabancı dilli her belge listelenmiş; dilekçedeki ek numaralarıyla eşleştirilmiş | |
| 2 | Kapsam | Belgenin tamamının mı, bir bölümünün mü çevrileceği avukata veya mahkemeye sorulmuş | |
| 3 | Biçim | Mahkeme kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine resmî tercüme istemişse, istenen biçim mahkemeden öğrenilmiş | |
| 4 | Tüm sayfalar | Kaşeler, el yazısı notlar, ekler ve onay sayfaları dâhil bütün sayfalar gönderilmiş | |
| 5 | Okunaklılık | Okunamayan sayfalar için daha net kopya sağlanmış | |
| 6 | Özel adlar ve sayılar | Kişi ve kurum adlarının, tarih ve tutarların doğru yazımı bildirilmiş | |
| 7 | Terim listesi | Dosyada geçen özel terimler bildirilmiş | |
| 8 | Çeviri yönü | Her belge için İngilizceden Türkçeye mi, Türkçeden İngilizceye mi olduğu yazılmış | |
| 9 | Belgenin onayı | Yabancı resmî belgenin m.224 kapsamında onay durumu avukatla birlikte kontrol edilmiş |
Dava dosyanızdaki belgelerin çevirisi için iletişim sayfamızdan ya da 0 (312) 447 40 32 numaralı telefondan bize ulaşabilir, kapsamı yazılı teklifle netleştirebilirsiniz. Çeviri, teslimden önce ikinci bir uzmanın redaksiyonundan geçer. Mahkemenin hangi biçimde çeviri istediğini mahkemeden öğrenin; bu karar mahkemeye aittir. Bu belge genel bilgi amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Kaynaklar
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Kanun No. 6100, m.223, m.224. Mevzuat Bilgi Sistemi. Kaynak ↩ Metne dön
