Ufuk Avrupa (Horizon Europe) projelerinde Türkiye’deki bir ekip fikri Türkçe tartışıp ilk taslağı Türkçe yazabilir; değerlendirmeye giden metin ise başka bir dildedir. Bu belge, başvurunun hangi dilde sunulabileceğini, hangi bölümlerin fiilen İngilizce hazırlandığını ve Türkçe bir taslağı İngilizceye aktarırken çağrı metni, sayfa sınırı ve terim birliği açısından neleri kontrol etmeniz gerektiğini bir kural tablosu ve kontrol listesiyle gösterir.
Kısa yanıt: resmî bir AB dili, pratikte İngilizce
Ufuk Avrupa 2026–2027 çalışma programının genel eklerine göre başvuru sahipleri başvurularını herhangi bir resmî AB dilinde sunabilir; ancak verimlilik gerekçesiyle İngilizce kullanılması kesinlikle önerilir. Çağrı belgelerine başka bir resmî AB dilinde ihtiyaç duyan başvuru sahibi, çağrının yayımlanmasından sonraki 10 gün içinde talepte bulunmalıdır.[1]
AB’nin 24 resmî dili vardır ve Türkçe bu diller arasında yer almaz.[2] Bu nedenle başvuru Türkçe sunulamaz; Türkiye’deki bir kuruluş, koordinatör de olsa ortak da olsa, resmî AB dillerinden birini kullanır. Genel ekler İngilizceyi önerdiği için bu belgenin geri kalanı İngilizce hazırlanan bir başvuruyu esas alır.
Genel ekler, bir konu başlığı (topic) genel koşullardan ayrılıyorsa bunun o konunun özel koşullarında açıkça yazılacağını da belirtir. Başvurduğunuz konunun sayfasını ve şablonunu bu yüzden her çağrıda yeniden okuyun.
Başvurunun bölümleri: hangi metin nerede, hangi dilde?
Başvuru, Fonlama ve İhale Portalı üzerinden koordinatör kuruluş tarafından elektronik olarak sunulur. İdari formlar (A bölümü) portalda doldurulur; projenin teknik içeriği (B bölümü) şablona uygun hazırlanır ve PDF olarak yüklenir.[3] Araştırma ve yenilik eylemleriyle yenilik eylemlerinin standart başvuru formu, öneri İngilizce dışında bir dilde yazılmışsa özetin İngilizce bir sürümünün B bölümüne eklenmesini ister. Aynı forma göre tam başvuruda başlık, katılımcı listesi ve 1, 2 ve 3. bölümler birlikte 40 sayfayı geçmemelidir.[4] Genel ekler koordinasyon ve destek eylemleri, götürü bütçeli konular ve iki aşamalı çağrıların ilk aşaması gibi durumlar için farklı sayfa sınırları koyar; sınırı başvurduğunuz şablondan okuyun.
| Bölüm | Ne içerir? | Dil ve çeviri notu |
|---|---|---|
| Önerinin başlığı ve kısaltması (A bölümü) | En fazla 200 karakterlik, alanın dışından bir okurun da anlayacağı bir başlık ve proje kısaltması | Başlık ve kısaltma, B bölümünde, iş paketlerinde ve tablolarda harfi harfine aynı yazılır. Başlık alanı < > " & karakterlerini kabul etmez ve siler; & yerine “and” yazın. |
| Özet (A bölümü) | Amaçlar, bunlara nasıl ulaşılacağı ve çalışma programıyla ilişki; değerlendirmede önerinin kısa tanıtımı olarak kullanılır | Formül ve özel karakter içermeyen düz metin; gizli bilgi içermez. Öneri İngilizce değilse İngilizce sürümü B bölümüne de eklenir |
| Serbest anahtar kelimeler (A bölümü) | Önerinin kapsamını ayrıntılandıran kelimeler, boşluklarla birlikte en fazla 200 karakter | Türkçeden kelime kelime çevrilmiş ifadeler yerine çağrı metninin ve alan literatürünün İngilizce terimleri |
| Etik konular tablosu (A bölümü) | Etik öz değerlendirme soruları; yapay zekâ tabanlı sistem geliştirilip kullanılmayacağı sorusu da bunların arasındadır | Verilen yanıtlar B bölümündeki yöntem anlatımıyla çelişmemelidir |
| B bölümü 1: Excellence | Amaçlar ve iddia, yöntem | Çağrının kapsam (scope) ve beklenen sonuç (expected outcomes) ifadeleri, Türkçeden geri çevrilmeden çağrıdaki biçimiyle kullanılır |
| B bölümü 2: Impact | Projenin etkiye giden yolları; yaygınlaştırma, yararlanma ve iletişim önlemleri | Taahhüt dili Türkçe taslaktaki güçte kalmalı: “katkı sağlamayı hedefler” ile “will ensure” aynı söz değildir |
| B bölümü 3: Quality and efficiency of the implementation | İş planı ve kaynaklar; iş paketleri, teslim edilecekler (deliverables), aşamalar (milestones); katılımcıların ve konsorsiyumun kapasitesi | İş paketi, teslim edilecek ve aşama adları metnin her yerinde aynı ad ve numarayla geçer |
B bölümünün 1, 2 ve 3. kısımları, değerlendirme ölçütlerinin her birine karşılık gelir. Bu yüzden bölüm başlıklarını ve şablonun sorduğu soruları Türkçeleştirmeyin; Türkçe taslakta çalışırken bile şablonun İngilizce başlıklarını koruyun.
Türkçe taslağı İngilizceye aktarırken
Konsorsiyumdaki Türk ortaklar katkılarını Türkçe yazıp sonradan çevirtebilir ya da doğrudan İngilizce yazabilir. Her iki yolda da son metin tek bir başvuru gibi okunmalıdır. Aşağıdaki adımlar, çeviriden kaynaklanan tutarsızlıkları başvuru gönderilmeden önce yakalamak içindir.
- Çağrı metnini kaynak alın. Konu sayfasındaki beklenen sonuç ve kapsam cümlelerini Türkçeye çevirip taslakta Türkçe kullandıysanız, İngilizce sürümde bu cümleleri yeniden çevirmek yerine çağrının kendi ifadelerine dönün.
- Yazmaya başlamadan terim listesini kurun. Projenin temel kavramlarını, iş paketi adlarını, kısaltmaları ve Türk kurumlarının kendi kullandıkları resmî İngilizce adlarını tek bir tabloda toplayın; bütün ortaklar aynı listeyi kullansın.
- Metni tek sese getirin. Farklı ortaklardan gelen bölümler farklı İngilizce üsluplarla yazılır. Son metni bir kişi baştan sona okuyup terimleri, zaman kipini ve taahhüt dilini birleştirmelidir.
- Sayıları ayrıca kontrol edin. Türkçedeki ondalık virgül İngilizcede noktaya (3,5 → 3.5), binlik ayırıcı nokta da virgüle döner (12.500 → 12,500). Para birimi (EUR), tarihler ve proje ayı gösterimi (M1, M12 gibi) metnin her yerinde ve tablolarda aynı biçimde yazılmalıdır.
- Sayfa sınırını İngilizce metin üzerinde ölçün. Türkçe taslağın sayfa sayısı İngilizce metnin sayfa sayısını göstermez. Form, gövde metni için Times New Roman’ı referans yazı tipi, 11 puntoyu en küçük yazı boyutu olarak belirler; son tarihten sonra sınırı aşan sayfalar otomatik olarak görünmez yapılır ve uzmanlar tarafından dikkate alınmaz.
- Sınırı köprü bağlantılarla aşmaya çalışmayın. Aynı forma göre öneri kendi içinde bütün bir belgedir; uzmanlara, öneriyi genişletmek için konmuş köprü bağlantılarını dikkate almamaları söylenir.
- Kurum içi Türkçe metni en son üretin. Kurumunuz iç onay için Türkçe bir özet istiyorsa, bu özeti İngilizce başvurunun son hâlinden çıkarın. İki metin ayrı ayrı güncellenirse içerikleri birbirinden ayrılır.
| Türkçe taslakta | Çeviride sık görülen kayıp | Kontrol |
|---|---|---|
| “…hedeflenmektedir”, “…katkı sağlayacaktır” | Hedef, kesin taahhüde dönüşür ya da tersine kesin bir taahhüt belirsizleşir | Her taahhüdün gücünü Türkçe taslakla yan yana karşılaştırın |
| Aynı kavram için iki Türkçe sözcük | İngilizcede iki ayrı kavram gibi görünür | Terim listesindeki tek İngilizce karşılığı kullanın |
| Kurum ve birim adları | Her ortak kendi çevirisini yazar; aynı kurum iki adla geçer | Kurumun kendi kullandığı İngilizce adı esas alın |
| Kısaltmalar | Türkçe kısaltmalar (örneğin TÜBİTAK, YÖK) açıklamasız kalır | Her kısaltmayı ilk geçtiği yerde açın |
| İş paketi ve teslim edilecek adları | Metinde, Gantt şemasında ve tablolarda farklı adlar | Adları ve numaraları tek bir tablodan kopyalayın |
Yapay zekâ ya da makine çevirisi kullandıysanız
Standart başvuru formu, önerinin hazırlanmasında üretken yapay zekâ araçları kullanılıyorsa üretilen içeriğin başvuru sahiplerince ayrıntılı biçimde gözden geçirilmesini ister; önerinin içeriğinden, aracın ürettiği kısımlar dahil, başvuru sahipleri tamamen sorumludur ve hangi yapay zekâ araçlarını nasıl kullandıklarını açıkça belirtmelidir.[4] Form makine çevirisi araçlarını ayrıca anmaz; Türkçe taslağı bir çeviri aracıyla İngilizceye aktardıysanız ve aracın bu kapsama girip girmediğinden emin değilseniz, kullanımı beyan etmek daha güvenli yoldur. Dergilerin ve YÖK’ün benzer kurallarını Makale Çevirisinde Yapay Zekâ ve Makine Çevirisi: Dergilerin ve YÖK’ün Beyan Kuralları belgesinde bulabilirsiniz. Makine çevirisinden geçen metinde özellikle yukarıdaki tablonun taahhüt dili ve terim satırlarını kontrol edin.
Horizon Europe başvurusu dil kontrol listesi
Başvuruyu portala yüklemeden önce İngilizce metin üzerinde aşağıdaki noktaları kontrol edin.
| # | Kontrol noktası | Neye bakılır? | ✓ |
|---|---|---|---|
| 1 | Başvuru dili | Başvuru resmî bir AB dilinde, tercihen İngilizce; konu sayfasında dil ya da şablonla ilgili özel bir koşul yok ya da karşılanmış | |
| 2 | Özet | Düz metin, formül ve özel karakter yok; öneri İngilizce değilse İngilizce sürümü B bölümünde | |
| 3 | Başlık ve kısaltma | A bölümünde, B bölümünde ve tablolarda harfi harfine aynı | |
| 4 | Çağrı ifadeleri | Kapsam ve beklenen sonuç cümleleri çağrıdaki İngilizce biçimleriyle kullanılmış | |
| 5 | Terimler | Her kavramın tek bir İngilizce karşılığı var; bütün ortaklar aynı listeyi kullanmış | |
| 6 | Taahhüt dili | Hedef, taahhüt ve olasılık ifadeleri Türkçe taslaktaki güçte | |
| 7 | İş planı adları | İş paketi, teslim edilecek ve aşama adları ile numaraları her yerde aynı | |
| 8 | Sayılar ve birimler | Ondalık ayırıcı, para birimi, tarih ve proje ayı gösterimi tutarlı | |
| 9 | Sayfa sınırı | Sınır İngilizce PDF üzerinde ölçülmüş; yazı tipi ve punto kurallara uygun | |
| 10 | Yapay zekâ beyanı | Üretken yapay zekâ kullanıldıysa hangi aracın nasıl kullanıldığı belirtilmiş; makine çevirisi aracı kullanıldıysa beyana eklenip eklenmeyeceğine karar verilmiş |
Profesyonel çeviri ne zaman gerekir?
Ekipte başvuruyu doğrudan İngilizce yazan, alanın İngilizce terimlerini bilen ve son metni baştan sona tek elden okuyabilecek biri varsa, bu listeyle kendi kontrolünüzü yapabilirsiniz. Aşağıdaki durumlarda ise alanını bilen bir çevirmenin yazılı çevirisi ya da İngilizce metnin ikinci bir göz tarafından satır satır kontrol edilmesi zaman kazandırır:
- B bölümünün önemli bir kısmı Türkçe yazıldıysa ve son tarihe az zaman kaldıysa.
- Birden fazla Türk ortağın katkısı farklı İngilizce üsluplarla geldiyse ve metnin tek sese getirilmesi gerekiyorsa.
- Metin sayfa sınırına yakınsa ve çeviriyle birlikte içerik kaybı olmadan kısaltılması gerekiyorsa.
- Türkçe taslağın terimleri çağrı metninin İngilizce terimleriyle örtüşmüyorsa.
Proje başvurunuzun ya da uluslararası ortaklarınızla hazırladığınız metinlerin çevirisini planlamak için akademik çeviri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
- European Commission. (2025). Horizon Europe work programme 2026–2027: 15. General annexes. Kaynak ↩ Metne dön
- European Union. (n.d.). Languages, multilingualism, language rules. Kaynak ↩ Metne dön
- Ufuk Avrupa. (n.d.). Ufuk Avrupa başvuru süreci. Kaynak ↩ Metne dön
- European Commission. (2026). Standard application form (HE RIA and IA), version 5.1. Kaynak ↩ Metne dön
