- 1. Teslim paketi envanteri: önce hangi dosyalar var?
- 2. IMRAD iç tutarlılık kontrolü
- 3. Terminoloji, kısaltma ve sayı kontrolü
- 4. Tablo kontrolü: başlık, dipnot, veri ve metin uyumu
- 5. Figür ve görsel üstü metin kontrolü
- 6. Submission dosyaları: cover letter, highlights, graphical abstract ve formlar
- 7. Revizyon teslimi: response letter ve revised manuscript uyumu
- 8. Query listesi: tahminle düzeltme yerine kontrollü soru
- 9. Teslim öncesi nihai QA checklist
- 10. Çeviri tesliminde önerilen çıktı paketi
- İlgili bağlantılar
- Kaynaklar ve resmi kılavuzlar
Tıbbi makale çevirisi tesliminde kalite kontrol, yalnızca yazım hatası aramak değildir. IMRAD bölümleri, abstract ile ana metin uyumu, tablo–figür açıklamaları, kaynakça, etik beyanlar, cover letter, response letter ve submission sistemine yüklenecek ek dosyalar birlikte kontrol edilmelidir. Bu kontrol listesi, çeviri–edit–son okuma sürecinden sonra dergiye gönderime hazır teslim paketi oluşturmak için hazırlanmıştır.
Bu sayfa, tıbbi makale çevirisi tamamlandıktan sonra yapılacak teslim kontrolüne odaklanır. Amaç; çevrilmiş dosyanın bilimsel anlam, IMRAD yapı, tablo–figür, kaynakça, submission dosyaları ve yayın etiği beyanları bakımından tutarlı teslim edilmesini sağlamaktır.
1. Teslim paketi envanteri: önce hangi dosyalar var?
Tıbbi makale çevirisinde en sık görülen teslim riski, ana metnin çevrilmesi ancak ek dosyaların, tablo/figür açıklamalarının veya submission belgelerinin kapsam dışında kalmasıdır. Bu nedenle QA kontrolü, dosya envanteriyle başlamalıdır.
| Dosya / içerik | Teslim kontrolü | Not |
|---|---|---|
| Ana makale dosyası | Başlık, abstract, IMRAD bölümleri, references, tablo/figür atıfları | Çeviri ve editin ana gövdesi burada kontrol edilir. |
| Title page | Yazar bilgileri, kurumlar, corresponding author, funding, word count | Kör hakemlik gerekiyorsa ana metinden ayrılmalıdır. |
| Tables | Başlıklar, dipnotlar, kısaltmalar, istatistiksel değerler | Tablo içi dil ana metinle çapraz okunmalıdır. |
| Figures | Figure legends, panel etiketleri, eksen adları, görsel üstü metin | Görsel içindeki metin ayrıca çevrilmiş olmalıdır. |
| Supplementary files | Ek tablo, protokol, checklist, veri dosyası, ek metodoloji | Ana metindeki atıflarla aynı isimlendirme kullanılmalıdır. |
| Cover letter | Dergi adı, makale başlığı, özgünlük ve çıkar çatışması ifadeleri | Önceki dergiye ait ad veya tarih kalmamalıdır. |
| Response letter | Hakem yorumları, yanıtlar, revizyon açıklamaları | Revised manuscript ile birebir uyumlu olmalıdır. |
| Reporting checklist | CONSORT, PRISMA, STROBE, CARE vb. ilgili checklist | Çalışma türüne göre istenebilir. |
| Etik / beyan formları | COI, funding, ethics approval, patient consent, data availability | Form dili ile makale dili çelişmemelidir. |
2. IMRAD iç tutarlılık kontrolü
Tıbbi makalede IMRAD yapısı yalnızca bölüm başlıklarından ibaret değildir. Introduction’da kurulan araştırma sorusu, Methods’ta açıklanan yöntem, Results’ta sunulan bulgular ve Discussion’da yapılan yorum aynı mantık zincirini izlemelidir. Teslim öncesi kontrolde bu zincirin çeviri nedeniyle bozulup bozulmadığına bakılır.
| Bölüm | Kontrol sorusu | Çeviri/edit riski |
|---|---|---|
| Introduction | Araştırma boşluğu ve amaç net mi? | Kaynak metindeki ihtiyatlı ifade daha güçlü bir iddiaya dönüşebilir. |
| Methods | Çalışma tasarımı, popülasyon, ölçüm ve analiz yöntemi açık mı? | Study design veya endpoint terimleri yanlış/gevşek çevrilebilir. |
| Results | Bulgular metin, tablo ve figürlerle aynı sırada mı? | Yüzde, p değeri, güven aralığı veya grup adı tutarsız yazılabilir. |
| Discussion | Yorumlar bulguların kapsamını aşıyor mu? | “May indicate” gibi ihtiyatlı ifadeler “shows/proves” düzeyine çekilebilir. |
| Conclusion | Sonuç cümlesi çalışma tasarımına uygun mu? | Gözlemsel çalışma dili klinik öneri gibi sunulabilir. |
2.1. Abstract ile ana metin çapraz kontrolü
- Abstract’taki amaç cümlesi Introduction sonunda verilen amaçla aynı mı?
- Methods özetinde verilen çalışma tasarımı ana metindeki tasarımla aynı terimle mi yazıldı?
- Abstract Results bölümündeki sayılar ana metin, tablo ve figürlerle uyumlu mu?
- Abstract Conclusion, Discussion/Conclusion bölümündeki iddia düzeyini aşmıyor mu?
- Structured abstract başlıkları hedef derginin istediği sırada mı?
3. Terminoloji, kısaltma ve sayı kontrolü
Teslim öncesi QA aşamasında terminoloji yalnızca “terim doğru mu?” diye kontrol edilmez. Aynı terim başlıkta, abstract’ta, ana metinde, tabloda ve figürde aynı anlamla kullanılıyor mu diye bakılır.
| Kontrol alanı | Örnek risk | Teslim kuralı |
|---|---|---|
| Hastalık / durum adı | Aynı condition için farklı karşılıklar kullanılması | Başlık, abstract ve keywords başta olmak üzere tek karşılık korunur. |
| Müdahale / tedavi adı | Drug, therapy, intervention, treatment ayrımının karışması | Çalışma tasarımına ve kaynak metne göre sabit terminoloji kullanılır. |
| Endpoint / outcome | Primary endpoint ile primary outcome ifadelerinin rastgele değiştirilmesi | Dergi ve çalışma diliyle uyumlu tek terim seti belirlenir. |
| Kısaltmalar | İlk kullanımda açılmayan veya tablo dipnotunda unutulan kısaltmalar | Abstract, ana metin, tablo ve figür legend’ları ayrı kontrol edilir. |
| Sayı ve ölçü birimleri | Decimal separator, yüzde, mg/dL, mmol/L, mmHg, µg gibi birimlerde tutarsızlık | Dergi yönergesi, SI tercihi ve kaynak metin birlikte dikkate alınır. |
| İstatistiksel ifadeler | Significant ifadesinin klinik anlamda yanlış güçlendirilmesi | Statistical significance ve clinical significance ayrımı korunur. |
4. Tablo kontrolü: başlık, dipnot, veri ve metin uyumu
Tablolar, tıbbi makalede en yoğun veri taşıyan alanlardır. Bu nedenle teslim kontrolünde tablo başlığı, sütun başlıkları, satır adları, dipnotlar, kısaltmalar ve istatistiksel değerler ana metinle birlikte okunmalıdır.
- Tablolar metinde ilk geçtiği sıraya göre numaralandırılmış mı?
- Her tablo metinde en az bir kez anılıyor mu?
- Tablo başlığı, tabloyu ana metne bakmadan anlaşılır kılıyor mu?
- Sütun başlıkları kısa ama anlamı eksiksiz mi?
- Kısaltmalar dipnotta açıklanmış mı?
- p değerleri, CI, SD, SE, IQR, HR, OR, RR gibi istatistiksel kısaltmalar tutarlı mı?
- Yüzde verilen yerlerde gerekiyorsa mutlak sayı korunmuş mu?
- Tablo içi grup adları ana metindeki grup adlarıyla aynı mı?
- Kaynak veya izin gerektiren veri kullanımı varsa not düşülmüş mü?
Tabloda “treatment group”, ana metinde “intervention group”, figürde “therapy group” kullanılıyorsa okur aynı gruptan söz edilip edilmediğini sorgulayabilir. Çeviri tesliminde grup adları bilinçli olarak eşleştirilmelidir.
5. Figür ve görsel üstü metin kontrolü
Figürlerde yalnızca legend metni değil, görselin içindeki panel harfleri, eksen adları, kutu içi açıklamalar, akış diyagramı etiketleri ve sembol açıklamaları da kontrol edilmelidir. Görselin içindeki metin çevrilmeden bırakılırsa teslim paketi eksik görünür.
| Figür alanı | Kontrol | Teslim riski |
|---|---|---|
| Figure legend | Figür numarası, panel açıklaması, kısaltmalar, yöntem notu | Legend ile görsel içeriği farklı terim kullanabilir. |
| Panel etiketleri | A, B, C panelleri metinde ve legend’da aynı sırada mı? | Yanlış panel açıklaması hakem yorumuna neden olabilir. |
| Eksen adları | Birimler, zaman noktaları, ölçüm adları | Birim veya zaman aralığı yanlış anlaşılabilir. |
| Akış diyagramı | Assessed, excluded, randomized, allocated, analyzed gibi adımlar | Çalışma akışı reporting guideline ile uyumsuz görünebilir. |
| Görsel kalitesi | Derginin format, çözünürlük ve dosya türü gereklilikleri | Dil doğru olsa bile sistem yüklemesi veya teknik kontrol başarısız olabilir. |
6. Submission dosyaları: cover letter, highlights, graphical abstract ve formlar
Submission paketi çoğu zaman ana makaleden daha fazla hata üretir. Bunun nedeni, bu dosyaların farklı zamanlarda hazırlanması, eski dergi adlarının kalması veya makale revizyonlarından sonra güncellenmemesidir.
6.1. Cover letter kontrolü
- Dergi adı ve editör unvanı doğru mu?
- Makale başlığı ana dosyadaki başlıkla birebir aynı mı?
- Çalışmanın özgünlük, eş zamanlı gönderim yapılmadığı ve çıkar çatışması beyanları dergi beklentisine uygun mu?
- Önceki hedef dergiye ait iz veya eski tarih kalmış mı?
- Corresponding author bilgisi title page ile aynı mı?
6.2. Highlights ve graphical abstract kontrolü
- Highlights cümleleri bulguları aşırı güçlendirmeden sunuyor mu?
- Kelime/karakter sınırı hedef dergiye göre kontrol edildi mi?
- Graphical abstract içindeki metin, ana makale terminolojisiyle aynı mı?
- Görsel üstü metinler çevrildiyse yazım ve ölçü birimleri kontrol edildi mi?
6.3. Declarations ve formlar
- Ethics approval, informed consent, patient consent for publication ayrımı doğru mu?
- Conflict of interest beyanı makale dosyası, form ve cover letter arasında aynı mı?
- Funding beyanı proje numarası, kurum adı ve destek türü bakımından tutarlı mı?
- Data availability statement, supplementary files ve repository bilgisiyle uyumlu mu?
- Author contributions beyanı derginin istediği taksonomiye göre hazırlanmış mı?
7. Revizyon teslimi: response letter ve revised manuscript uyumu
Revize makale çevirilerinde teslim kontrolü iki yönlü yapılmalıdır: hakem yorumlarına verilen yanıtlar ayrı okunur, ardından bu yanıtların revised manuscript içinde gerçekten uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir.
| Revizyon öğesi | Kontrol sorusu | QA çıktısı |
|---|---|---|
| Reviewer comment | Hakem talebi tam ve doğru anlaşılmış mı? | Belirsiz talep varsa yazar ekibine query açılır. |
| Author response | Yanıt tonu profesyonel, net ve ölçülü mü? | Savunmacı veya aşırı iddialı dil yumuşatılır; anlam korunur. |
| Revised manuscript | Yanıtta söylenen değişiklik metne gerçekten işlenmiş mi? | Sayfa/satır referansı veya tracked changes kontrol edilir. |
| Terminoloji | Revizyonla eklenen yeni terimler eski metinle uyumlu mu? | Terim listesi güncellenir. |
| Table/Figure update | Revizyonla değişen veri tablo ve figürlere yansımış mı? | Metin–tablo–figür çapraz kontrol tekrarlanır. |
8. Query listesi: tahminle düzeltme yerine kontrollü soru
Tıbbi makale çevirisinde çevirmen veya editör, bilimsel belirsizliği kendi tahminiyle çözmemelidir. Kaynak metinde çelişki, eksik sayı, belirsiz yöntem ifadesi veya etik beyan uyumsuzluğu varsa bu durum query listesine alınmalıdır.
| Query türü | Örnek durum | Yazara sorulacak soru biçimi |
|---|---|---|
| Sayısal uyumsuzluk | Abstract’ta n=120, tabloda n=118 | “Abstract ve Tablo 1’deki örneklem sayısı farklı görünüyor. Hangi değer esas alınmalı?” |
| Terim belirsizliği | Aynı müdahale için iki farklı ad kullanılmış | “Bu iki terim aynı müdahaleyi mi ifade ediyor, yoksa ayrı kavramlar mı?” |
| Etik beyan eksikliği | Vaka raporunda yayın izni belirtilmemiş | “Patient consent for publication beyanı eklenecek mi?” |
| Metodoloji belirsizliği | Retrospective/prospective ayrımı açık değil | “Çalışma tasarımını hangi ifade ile vermemizi tercih edersiniz?” |
| Dosya eksikliği | Metinde Supplementary Table 2 geçiyor ancak dosya yok | “Supplementary Table 2 teslim paketine eklenecek mi?” |
9. Teslim öncesi nihai QA checklist
- ✓ Teslim paketindeki tüm dosyalar listelendi ve kapsam dışı dosyalar ayrıca belirtildi.
- ✓ Title page, anonymized manuscript ve yazar bilgileri kör hakemlik gerekliliklerine göre kontrol edildi.
- ✓ Abstract, ana metin, tablo ve figürlerde amaç, yöntem, bulgu ve sonuç uyumu çapraz okundu.
- ✓ IMRAD bölümlerinde iddia düzeyi kaynak metinle uyumlu kaldı; bulgular güçlendirilmedi.
- ✓ Terminoloji, kısaltmalar, ilaç/cihaz/hastalık adları ve outcome terimleri tutarlı hale getirildi.
- ✓ Sayılar, yüzde değerleri, ölçü birimleri, p değerleri ve güven aralıkları kontrol edildi.
- ✓ Tabloların başlıkları, dipnotları, kısaltmaları ve metin içi atıfları tamamlandı.
- ✓ Figür legend’ları, panel açıklamaları, eksen adları ve görsel üstü metinler kontrol edildi.
- ✓ References ve metin içi atıflar hedef dergi stiline göre gözden geçirildi.
- ✓ Ethics approval, informed consent, patient consent, COI, funding ve data availability beyanları tutarlı.
- ✓ Cover letter, highlights, graphical abstract ve ek formlarda eski dergi adı veya eski başlık kalmadı.
- ✓ Response letter varsa hakem yanıtları ile revised manuscript değişiklikleri eşleştirildi.
- ✓ Belirsiz bilimsel/etik/sayısal noktalar query listesine alındı; tahminle düzeltilmedi.
10. Çeviri tesliminde önerilen çıktı paketi
| Çıktı | İçerik | Faydası |
|---|---|---|
| Final clean file | Teslim edilmeye hazır temiz Word dosyası | Submission sistemine doğrudan yükleme için kullanılır. |
| Tracked changes file | Edit ve son okuma değişikliklerini gösteren dosya | Yazar ekibinin değişiklikleri izlemesini sağlar. |
| Query list | Yazar onayı gerektiren belirsiz noktalar | Bilimsel tahmin riskini azaltır. |
| Terminology notes | Kritik terimler, kısaltmalar ve tercih edilen karşılıklar | Revizyon ve sonraki makalelerde tutarlılık sağlar. |
| Submission checklist | Kontrol edilen dosya ve alanların kısa özeti | Teslim izini ve QA kapsamını görünür kılar. |
Tıbbi makale çevirisi teslim paketinizi kontrol edelim
Tıbbi makale, vaka raporu, abstract, tablo–figür açıklaması, cover letter veya response letter dosyalarınız için çeviri, edit, son okuma ve teslim öncesi QA desteği alabilirsiniz. Dosyanızı IMRAD tutarlılığı, terminoloji, tablo–figür uyumu ve submission paketi bütünlüğü açısından değerlendiririz.
İlgili bağlantılar
- Tıbbi Çeviri Hizmetleri
- Hakemli Dergiler İçin Metin Hazırlama Kontrol Listesi (Tıp)
- Klinik Araştırma Belgeleri Çevirisi: ICF, IB ve Protokolde GCP’ye Uygunluk
- SCI/SSCI Makale Çevirisinde En Çok Yapılan 10 Hata
Kaynaklar ve resmi kılavuzlar
- ICMJE — Preparing a Manuscript for Submission to a Medical Journal
- EQUATOR Network — Reporting Guidelines
- NLM — Citing Medicine
- COPE — Core Practices
Son güncelleme: 07.05.2026 — Tıbbi makale çevirisi teslim kontrolü için IMRAD, tablo–figür, submission dosyaları, query listesi ve QA kapsamı oluşturuldu.
