Basın bülteni ve kurumsal duyuru çevirisinde bazı sorular dil bilgisinden çok kurumun kararlarına bağlıdır: unvan İngilizce mi kalacak, tarih ve saat nasıl yazılacak, yönetici alıntısı nasıl aktarılacak, şirket adına gelen ek kesmeyle mi ayrılacak? Bu belge bir mevzuat metnine dayanmaz; bir yazım rehberidir. Çeviriden önce bir kez verilecek kararları sıralar ve sonunda bir kontrol listesi verir.
Kısa yanıt: yazım kararları çeviriden önce yazılı olarak verilir
Dört karar çeviriden önce yazılı olarak verilir: unvanların yazımı; tarih ve saat biçimi; yönetici alıntılarının aktarılması; şirket ve kurum adlarına gelen eklerin yazımı. Başlık düzeni ve kurum tanıtım paragrafı da aynı listeye girer. Her biri bir kez karara bağlanırsa aynı kurumun sonraki duyuruları da aynı kararlarla yazılır. Kararları çevirmen vermez; karar verilmemiş bir nokta fark edildiğinde müşteriye sorulur.
Unvanlar
Sık karşılaştığımız bir durum, CEO, CFO, VP ya da “Head of…” gibi İngilizce unvanların Türkçede İngilizce kalıp kalmayacağına ya da Türkçeleştirilip Türkçeleştirilmeyeceğine karar verilmemiş olmasıdır. Bir unvanın Türkçe karşılığı kurumdan kuruma değişebilir; bu yüzden tek bir karşılık varsayılmaz.
| Karar | Seçenekler | Not |
|---|---|---|
| Unvanın dili | İngilizce kalır; Türkçeleştirilir; ikisi birlikte yazılır | Kurumun kendi Türkçe yazımı varsa o esas alınır; yoksa müşteriye sorulur. |
| Ad ve unvan sırası | Ad önce, unvan sonra; ya da tersi | Bir duyuruda tek düzen kullanılır. |
| Büyük ve küçük harf | Unvan büyük harfle ya da küçük harfle yazılır | Kurumun Türkçe yazım düzenine göre belirlenir. |
| Karşılık listesi | Onaylanmış Türkçe karşılıklar listeye alınır | Sonraki duyurularda aynı liste kullanılır. |
Tarih ve saat
İngilizce “November 3, 2026” gibi bir tarih Türkçede “3 Kasım 2026” olarak yazılır: gün önce, ay adı harfle, yıl sonda. Rakamla yazılmış tarihlerde gün ile ayın sırası kaynağın yazım geleneğine bağlıdır; kaynakta belli değilse çevirmen tahmin etmez, müşteriye sorar. Saat dilimi kaynakta belirtilmemiş olabilir; böyle bir durumda çevirmen saat dilimini eklemez, müşteriye sorar. Saatin hangi biçimle yazılacağı (örneğin 15.00 ya da 15:00) kurumun yazım kılavuzuna göre belirlenir ve bir duyuruda tek biçim kullanılır.
Yönetici alıntıları
Sık karşılaştığımız bir durum, yönetici alıntılarının birebir çevrilmesi istendiğinde Türkçenin doğal okunmamasıdır. Alıntının anlamı ve tonu korunur; cümle Türkçe okunabilir biçimde kurulur. Alıntı sahibinin söylemediği bir şey eklenmez, söylediği bir şey çıkarılmaz. Türkçe metnin alıntı sahibi tarafından onaylanıp onaylanmayacağı ve onayın kim aracılığıyla alınacağı önceden kararlaştırılır. Tırnak işaretinin biçimi kurumun yazım kılavuzuna göre belirlenir.
Şirket ve kurum adlarına gelen ekler
Sık karşılaştığımız bir durum, şirket adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmayacağının belirsiz olmasıdır. Türk Dil Kurumunun kesme işareti sayfasındaki uyarı notu şöyledir: “Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz”. Sayfadaki örneklerde “Türkiye Büyük Millet Meclisine” ve “Türk Dil Kurumundan” kesmesiz yazılmıştır; aynı sayfada kısaltmalara gelen eklerin ise kesmeyle ayrıldığı görülür (“TDK’nin”).[1]
Sayfanın bu nottaki örnekleri arasında bir şirket adı da vardır (“Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına”). Bir şirketin kendi yazımı bu kuraldan farklı olabilir; ikisi çatıştığında hangisinin izleneceği kurumun yazım kararıdır. Karar şu üç noktada yazılı olmalıdır:
- Tam ad. Şirketin ticaret unvanı mı, kısa adı mı kullanılacak?
- Kısaltma. Kısaltmaya gelen ek kesmeyle mi ayrılacak?
- Ek yazımı. Seçilen yazım duyurunun başlığında, gövdesinde ve kurum tanıtım paragrafında aynı mı?
Başlık düzeni ve kurum tanıtım paragrafı
- Başlık. İngilizce bir başlıkta her sözcük büyük harfle başlayabilir. Bu yazım biçiminin Türkçe başlıkta korunup korunmayacağı ya da kurumun Türkçe duyurularındaki başlık düzeninin izlenip izlenmeyeceği çeviriden önce kararlaştırılır.
- Kurum tanıtım paragrafı. Sık karşılaştığımız bir durum, duyurunun sonundaki kurum tanıtım paragrafının her duyuruda farklı çevrilmesidir. Onaylanmış tek bir Türkçe metin belirlenir ve değişmeyen bölümler her duyuruda aynı kullanılır; paragrafta bir bilgi değişirse yalnızca o bilgi güncellenir.
- Marka, ürün ve slogan. Çevrilmeyecek ögeler listede yer alır; listede olmayan bir adın çevrilmesi gerekirse çevirmen önce müşteriye sorar.
Çeviriye göndermeden önce: kontrol listesi
Aşağıdaki noktalar hukuki bir koşul değil, çeviri hazırlığıdır.
| # | Kontrol noktası | Neye bakılır? | ✓ |
|---|---|---|---|
| 1 | Kaynak metnin son hâli | Çevrilecek sürüm belli mi? Değişiklik gelirse işaretlenerek mi gönderilecek? | |
| 2 | Unvan listesi | Bültende geçen kişilerin unvanları ve onaylanmış Türkçe karşılıkları listelendi mi? | |
| 3 | Tarih ve saat | Tarih biçimi ve saat dilimi belli mi? Saat dilimi kaynakta yoksa müşteriye soruldu mu? | |
| 4 | Yönetici alıntıları | Alıntı sahibinin Türkçe metni onaylayıp onaylamayacağı ve onay yolu belli mi? | |
| 5 | Şirket adı ve ekleri | Tam ad, kısa ad ve kısaltma ile eklerin yazımı için karar verildi mi? | |
| 6 | Başlık düzeni | Başlıkta büyük ve küçük harf düzeni belirlendi mi? | |
| 7 | Kurum tanıtım paragrafı | Onaylanmış tek Türkçe metin iletildi mi? | |
| 8 | Çevrilmeyecek ögeler | Marka, ürün ve slogan listesi iletildi mi? | |
| 9 | Onay | Çevrilen metni kimin ve hangi sırayla onaylayacağı belli mi? |
Biz ne yapıyoruz?
Kurumun onayladığı duyuruyu, verilen yazım kararlarına göre çeviriyoruz; içeriği ve yayın zamanını kurum belirler. Çeviriyi yapan dil uzmanının kendi kontrolünden sonra ikinci bir kişi revizyon yapar. Müşteri onaylı terim listesi kurarız; unvan, ad, tarih ve rakamları kaynakla karşılaştırır, otomatik kalite kontrol araçlarıyla da kontrol ederiz; teslimden önce son bir doğrulama yaparız. Çevirinin kapsamı ve fiyatı, metin görüldükten sonra yazılı teklifle netleştirilir. Bize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Bu belge genel bilgi amaçlıdır; hukuki ya da iletişim danışmanlığı yerine geçmez.
Kaynaklar
- Türk Dil Kurumu, Yazım Kuralları: Kesme İşareti. Kaynak ↩ Metne dön
