İçindekiler

Tez ve araştırma çevirisi için teklif alın. Tez ya da araştırma metninizi, enstitünün ya da derginin yazım kurallarını ve varsa terim listenizi paylaşın; kapsamı, teslim planını ve fiyatı yazılı teklifle iletelim.

Bizi arayın 0 (312) 447 40 32

Tez ve araştırma metinlerinin okuru, dergi makalesinin okurundan farklıdır: danışman, jüri, enstitü, Ulusal Tez Merkezinde tez arayan araştırmacılar ve çoğu zaman sonradan bir dergi editörü. Bu yazı, akademik çeviri hizmetimiz kapsamındaki tez ve araştırma çevirisini yaptırmadan önce yanıtlamanız gereken soruları ele alır: ne göndermelisiniz, çeviri neyi kapsar, fiyat ve süre nasıl belirlenir. Ayrıntılı kontrol listeleri için iki ayrı belgeye yönlendiriyoruz.

Tez ve araştırma çevirisi kimin için, ne zaman gerekir?

Hizmet, metni bir dilde yazmış ve başka bir dilde sunması gereken araştırmacılara yöneliktir. Her iki yönde çeviri yapıyoruz: Türkçeden İngilizceye ve İngilizceden Türkçeye.

  • Tezin özeti ikinci bir dilde, İngilizce özet (abstract) ya da Türkçe özet olarak gerektiğinde. Tezi Türkçe yazdıysanız özetin bir de İngilizcesi gerekir. Tezi İngilizce yazdıysanız bu kez Türkçe özet gerekir.

  • Tezden makale çıkarılacağında. Tezin yöntem, bulgu ve tartışma bölümleri uluslararası bir dergiye uygun bir makaleye dönüşecekse çeviri yalnızca dil işi olmaz; hangi bölümün aynen çevrileceğine, hangisini sizin yeniden yazacağınıza da çeviriden önce karar vermek gerekir.

  • Tezin tamamı ya da bir bölümü başka bir dilde sunulacağında. Yurt dışındaki bir ekibe, bir kuruma ya da ortak yazarlara gönderilecek tez bölümleri bu gruba girer.

  • Tez önerisi, araştırma raporu ya da diğer araştırma metinleri başka dilde istendiğinde.

Metniniz kısa bir özetten ibaretse bunu kendiniz çevirip kontrol listesiyle denetlemeniz çoğu zaman yeterlidir. Alan terimleri Türkçede yerleşmemişse, metin uzunsa ya da çeviri sonradan makaleye taşınacaksa çeviriyi alanını bilen bir çevirmene yaptırmak ve sonucun ikinci bir kişi tarafından kaynak metinle karşılaştırılarak okunmasını sağlamak zaman kazandırır.

Çeviriye başlamadan önce neleri göndermelisiniz?

Teklifin doğru hazırlanması için aşağıdaki bilgi ve dosyaları paylaşın:

  • Metnin düzenlenebilir dosyası (Word ya da LaTeX). Taranmış veya PDF bir dosya hem süreyi hem maliyeti artırabilir.

  • Çevrilecek kapsam: tezin tamamı mı, yalnızca özet mi, belirli bölümler mi? Dil yönü de belirtilmelidir: Türkçeden İngilizceye mi, İngilizceden Türkçeye mi?

  • Uyulacak kurallar. Metin tezde yer alacak ve enstitüye teslim edilecekse enstitünüzün tez yazım kılavuzu; dergiye gidecekse derginin yazar yönergeleri (Instructions for Authors); bir çağrı ya da yayınevi söz konusuysa onun kuralları.

  • Elinizdeki terminoloji: tezde kullandığınız temel terimler, kısaltmalar, danışmanınızın ya da laboratuvarınızın tercih ettiği karşılıklar ve atıf yaptığınız İngilizce kaynaklar.

  • Tablo ve şekillerin kaynak dosyaları, ayrıca varsa daha önce yayımlanmış makaleleriniz.

  • Teslim beklentiniz: hangi tarihe kadar, hangi biçimde (temiz kopya, değişiklik izli dosya) teslim edilmesini istediğiniz.

YÖK’ün Ulusal Tez Merkezi kuralları, tez özetinin biri Türkçe olmak üzere iki dilde hazırlanmasını ve 250 kelimeyi aşmamasını ister; enstitünüzün kılavuzu ek kurallar koyabilir. Özet hakkında ayrıntı arıyorsanız Tez Özeti ve Abstract Çevirisi: Terim Tutarlılığı ve Kelime Sınırı Kontrol Listesi belgesi, anahtar kelimelerde nelere dikkat edeceğinizi, kelime sınırının iki dilde nasıl tutturulacağını ve terimlerin tez boyunca nasıl tutarlı kalacağını gösterir.

Çeviri neyi kapsar, neyi kapsamaz?

Çeviri, dil düzeltme ve formatlama aynı iş değildir

  • Çeviri: metnin anlamının, terminolojisinin ve ifade inceliklerinin başka dile aktarılmasıdır. Redaksiyon çevirinin içindedir (çift göz: çeviri + bağımsız redaksiyon): çevirmenden bağımsız ikinci bir kişi çeviriyi kaynak metinle karşılaştırarak kontrol eder. Teslimden önceki son okuma da çevirinin içindedir.
  • Dil düzeltme (editing): yazarın zaten hedef dilde yazdığı metnin dil, akış ve üslup bakımından düzeltilmesidir. Anlam ve terminoloji korunur. İngilizce yazdığınız bir tezin dilini düzelttirmek istiyorsanız ihtiyacınız çeviri değil, dil düzeltmedir.
  • Formatlama: metnin enstitünün ya da derginin şablonuna, başlık düzenine, kaynakça stiline ve tablo ile şekil altyazılarına uydurulmasıdır.

Ayrı bir iş olarak son okuma (proofreading), hedef dilde zaten elinizde olan bir metin içindir. Bu işlerin ve son okumanın neyi kapsayıp neyi kapsamadığını akademik çeviri sayfamızda “Dil Düzeltme ve Formatlama” başlığı altındaki belgelerde bulabilirsiniz. Teklif aşamasında hangi adımları istediğinizi açıkça yazmanız, kapsamın yazılı teklifte netleşmesini sağlar.

Kim hangi adımdan sorumlu?

Çevirmenin ve redaksiyonu yapan kişinin işi, metni kaynağa sadık biçimde aktarmak, terimleri tutarlı kullanmak ve hedef dilde doğal bir metin kurmaktır. Yazar ise şunlardan sorumlu kalır:

  • bilimsel içeriğin doğruluğundan ve çevrilen metnin son hâlini onaylamaktan;
  • enstitünün ve derginin güncel kurallarını iletmekten ve son uyumu onaylamaktan;
  • Tez Veri Giriş Formu’nu doldurmaktan ve tezi enstitüye teslim etmekten;
  • tezden türetilen makalede kaynak gösterme ve editöre bildirme yükümlülüklerinden;
  • çeviri aracı ya da yapay zekâ kullanıldıysa bu kullanımın ilgili kurala göre beyan edilmesinden.

Tezin jüri tarafından kabul edilmesi ya da bir makalenin dergide kabul görmesi çeviri sürecinin dışında verilen kararlardır; çeviri bu kararları belirlemez ve teklifimiz böyle bir sonucu taahhüt etmez.

Tezden makaleye geçerken yayın etiği

Tezden makale hazırlamak yalnızca bir dil işi değildir; yayın etiği kuralları da devreye girer. Tezden makale üretmek, YÖK’ün yayın etiği yönergesinin etiğe aykırı saydığı tekrar yayım ve dilimleme eylemlerinden biri değildir; sorun, aynı sonuçların birden fazla makalede yeni sonuç gibi sunulmasıyla başlar. Bir dilde yayımlanmış bir makaleyi başka bir dile, Türkçeden İngilizceye ya da İngilizceden Türkçeye, çevirip başka bir dergiye göndermek ise mükerrer yayın (duplicate publication) sayılabilir; ICMJE önerilerini izleyen dergilerde bu ancak iki derginin editörünün onayı ve ikincil yayın koşullarıyla mümkündür. Tezden çevrilen bir paragraf da yeni bir metin sayılmaz; bu yüzden tezi kaynak göstermek ve editöre mektupta (cover letter) ilişkiyi belirtmek çeviri planının parçasıdır. Hangi durumun ne sayıldığını, metin geri dönüşümünün (text recycling) sınırlarını ve gönderim öncesi kontrol listesini Tezden Makaleye Çeviri: Mükerrer Yayın ve Kendinden İntihal Sınırları belgesinde bulabilirsiniz. Derginin kendi kuralı için hedef derginin yazar yönergelerine bakın.

Makale ağırlıklı bir iş planlıyorsanız makale çevirisi yazımız dergiye gönderim sürecini ayrıca ele alır.

Terminoloji, tutarlılık ve düzeltmeler nasıl yönetilir?

Uzun bir metinde sık görülen bir sorun, aynı kavramın farklı yerlerde farklı karşılıklarla geçmesidir. Bunu önlemek için şu yolu izleriz:

  1. Terim listesi (glossary): işe başlarken tezin temel terimleri ve kısaltmaları, Türkçe ve İngilizce karşılıklarıyla kısa bir listede toplanır. Sizin onayınızla sabitlenen karşılıklar metin boyunca aynen kullanılır.
  2. Tezin kendi terimi esastır. Özet, anahtar kelimeler ve makale, tezin gövdesinde kullanılan terimle yazılır; özet için yeni bir karşılık seçilmez.
  3. Karşılık doğrulaması. Türkçe karşılığın yerleşik olup olmadığı, TÜBA Türkçe Bilim Terimleri Sözlüğü gibi kurumsal kaynaklarla kontrol edilir. İngilizce karşılık, sizin atıf yaptığınız literatürün kullandığı terimden seçilir.
  4. Redaksiyon (çift göz: çeviri + bağımsız redaksiyon): çeviri bittikten sonra çevirmenden bağımsız ikinci bir kişi metni kaynakla karşılaştırır; sayılar, birimler, kısaltmalar ve metin içi göndermeler ayrıca kontrol edilir.

Teslim paketinde değişiklik izli (Track Changes) dosya ve temiz kopya yer alır; varsa terim ve kısaltma listesi de eklenir. Sonradan gelen düzeltme istekleri (danışman, jüri ya da dergi kaynaklı) için hangi bölümün değiştiğini işaretleyerek göndermeniz yeterlidir. Kapsam yazılı teklifte belirtilir; teklif dışında kalan ek bir tur gerekirse ayrıca planlanır.

Fiyat ve süre nasıl belirlenir?

Rakamları burada vermiyoruz; fiyat ve teslim süresi, metni gördükten sonra yazılı teklifle iletilir. Teklifi belirleyen etkenler şunlardır:

  • Kelime sayısı: fiyat esas olarak kaynak metnin kelime sayısına göre hesaplanır.

  • Uzmanlık alanı: yoğun terminolojili alanlarda o alanda yetkin çevirmen görevlendirilir.

  • Dil çifti ve yönü: çevirinin Türkçeden İngilizceye mi, İngilizceden Türkçeye mi yapılacağı teklifte belirtilir; Türkçe–İngilizce dışındaki dil çiftlerinde uzman çevirmen sayısı sınırlıdır.

  • Teslim süresi: standart sürenin çok altında bir teslim isteniyorsa fiyat etkilenebilir.

  • Ek adımlar: şablon uygulaması, kaynakça stili uyarlaması ya da ek bir düzeltme turu ayrıca planlanır.

  • Dosya biçimi: düzenlenebilir bir dosya, taranmış veya PDF dosyaya göre hem süreyi hem maliyeti düşürür.

  • Hacim ve ekler: tablo, şekil ve ek sayısı çalışma yükünü değiştirir; büyük hacimli tezlerde işin bölümler hâlinde planlanması teklifte netleştirilir.

Tez ve araştırma çevirisinde sık yapılan hatalar

  • Özeti tezden bağımsız çevirmek. Özet ve abstract aynı içeriğin iki dildeki karşılığıdır. Birinde olup diğerinde olmayan bir bulgu ya da sayı tutarsızlık yaratır. Kelime sınırı için de iki dildeki metni ayrı ayrı sayın; bir dildeki özetin kelime sayısı öbür dildekinin sayısını göstermez.

  • Terimleri son anda tek tek aramak. Aynı kavram tezin gövdesinde, özette ve anahtar kelimelerde farklı adlarla geçerse okur bunu ayrı kavramlar gibi algılayabilir. Terim listesini çeviriden önce hazırlayın.

  • Enstitü kılavuzunu ya da dergi yönergesini okumadan göndermek. Kurallar enstitüden enstitüye ve dergiden dergiye değişir; çeviri bu kurallara göre planlanmalıdır.

  • Tezden çevrilen paragrafı yeni metin saymak. Eş anlamlı sözcükler koymak ya da cümle yapısını biraz değiştirmek metni özgün hâle getirmez. Tezi kaynak gösterin ve ilişkiyi editöre bildirin.

  • Makine çevirisini denetlemeden enstitüye ya da dergiye göndermek. Bir çeviri aracı taslak olarak işe yarayabilir; ancak son metnin kontrolü ve kullanımın gerektiğinde beyanı yazarın sorumluluğundadır. Makine çevirisinde sayılar, kesinlik dereceleri ve terimler kolayca kaybolabilir.

  • Çeviriyi ve dil düzeltmeyi birbirine karıştırmak. İhtiyacınız olan hizmeti teklif aşamasında açıkça belirtin.

Sık sorulan sorular

Tezimin yalnızca özetini çevirtebilir miyim?

Evet. Özet, anahtar kelimeler ve tez adı ayrı bir iş olarak çevrilebilir. Bu durumda tezin gövdesindeki terimleri bize iletmeniz, özetin tezle aynı terimleri kullanmasını sağlar.

İngilizce yazdığım tez için Türkçe özet çevirisi yapıyor musunuz?

Evet. Türkçeden İngilizceye olduğu gibi İngilizceden Türkçeye de çeviri yapıyoruz. Metni zaten İngilizce yazdıysanız ve yalnızca dilinin düzeltilmesini istiyorsanız ihtiyacınız çeviri değil, dil düzeltmedir.

Tezden çıkardığım makaleyi çevirtirsem mükerrer yayın sorunu doğar mı?

Tez genellikle önceki yayın sayılmaz; yine de aynı sonuçları yeni sonuç gibi birden fazla makalede sunmak sorun yaratır. Tezi kaynak göstermeniz, ilişkiyi editöre bildirmeniz ve derginin yazar yönergelerini okumanız gerekir. Ayrıntılar Tezden Makaleye Çeviri: Mükerrer Yayın ve Kendinden İntihal Sınırları belgesinde yer alıyor.

Tez çevirisinin süresi ve fiyatı ne kadar?

Süre ve fiyat metne göre değiştiği için sabit bir rakam vermiyoruz. Dosyanızı gördükten sonra kapsamı, teslim planını ve fiyatı yazılı teklifle iletiriz.

Terim listesini ben mi hazırlamalıyım?

Zorunlu değil. Danışmanınızın ya da alanınızın yerleşik terimleri varsa göndermeniz tutarlılığı artırır. Yoksa çeviri sırasında önerilen karşılıklar listede toplanır ve sizin onayınızla sabitlenir.

Çeviriden sonra düzeltme istersem ne olur?

Jüri, danışman ya da dergi geri bildirimi geldiğinde değişen bölümleri işaretleyerek gönderebilirsiniz. Düzeltmenin kapsamı yazılı teklifte belirtilir; kapsam dışında kalan ek tur ayrıca planlanır.

Kaynaklar

  1. Yükseköğretim Kurulu. (t.y.). Lisansüstü tezlerin elektronik ortamda toplanması, düzenlenmesi ve erişime açılmasına ilişkin yönerge. Kaynak
  2. Yükseköğretim Kurulu. (2025). Yükseköğretim kurumları bilimsel araştırma ve yayın etiği yönergesi. Kaynak
  3. International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE). (2026). Overlapping publications. Recommendations, Section III.D. Kaynak
  4. Türkiye Bilimler Akademisi. (t.y.). TÜBA Türkçe bilim terimleri sözlüğü. Kaynak

Tez ve araştırma çevirisi: yazılı teklif.

Tezinizin ya da araştırma metninizin çevirisi için dosyanızı, çevrilecek kapsamı, dil yönünü ve varsa enstitü ya da dergi kurallarını iletişim sayfamızdan bize iletin; kapsamı, teslim planını ve fiyatı yazılı teklifle bildirelim. Önce konuşmak isterseniz 0 (312) 447 40 32 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Kategoriler:

Hukuki Çeviri Tıp ve Yaşam Bilimleri Ticari ve Kurumsal Çeviri Akademik Çeviri Teknik Çeviri Çeviri Kılavuzu Yerelleştirme

Çeviri Yaptırın

Bize ulaşın!

Çeviri Çözüm Ortağınız

İlgili İçerik