Mevzuat ve Resmî Evrak Çevirisi Yaptırırken Dikkat Etmeniz Gerekenler

Yabancı bir ortağınızın ya da yatırımcınızın Türkiye’deki düzenlemeyi kendi dilinde okuması gerektiğinde.

Yurt dışındaki bir mevzuatı şirket içinde Türkçe okumak istediğinizde.

Bir ihale dosyasının, teklifin ya da şartnamenin başka bir dilde hazırlanması veya okunması gerektiğinde.

Bir resmî belgenin bir kuruma başka bir dilde sunulacağı durumlarda.

Belgenin tamamı. Ana metnin yanında ekleri, tabloları ve varsa formları da gönderin. Resmî metinlerde göndermeler çoğu zaman eklere yapılır.

Hangi sürümün çevrileceği. Mevzuat değişebilir; çevrilecek metnin hangi tarihli sürüm olduğunu belirtin. Resmî Gazete’de ya da Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanan güncel metni göndermeniz işi netleştirir.

Çevirinin amacı. Bilgi için okuma, kuruma sunum, ihaleye katılım ya da şirket içi inceleme: amaç, hangi biçimin ve hangi ayrıntının gerektiğini belirler.

Terim listesi. Kurumunuzun ya da hukuk danışmanınızın kullandığı karşılıklar varsa gönderin.

Düzenlenebilir dosya. Word gibi düzenlenebilir bir dosya, taranmış ya da PDF bir dosyaya göre işi kolaylaştırır; taranmış metinde ek hazırlık gerekebilir.

Dil yönü ve teslim beklentisi. Türkçeden İngilizceye mi, İngilizceden Türkçeye mi çevrileceğini ve hangi tarihe kadar gerektiğini belirtin.

Hukuki inceleme ve danışmanlık. Çeviri, bir düzenlemenin sizin için ne anlama geldiğini yorumlamaz. Bunu hukuk danışmanınız yapar.

Biçime karar vermek. Yeminli tercüme, noter onayı, apostil ve Dışişleri tasdiki, çevirinin kendisinden ayrı adımlardır. Hangisinin gerektiğine belgeyi alacak kurum karar verir.

Metin üzerinde değişiklik. Çeviri kaynak metne sadık kalır; içerik çeviri sırasında değiştirilmez.

Noterde çeviri. Noterlik Kanununa göre örneği verilmesi istenen kâğıt yabancı dilde yazılmışsa önce tercüme edilir; sonra örnek çıkarılarak her örneğe tercümesi iliştirilir ve bu yolda şerh verilir (Noterlik K. m.99). Bir dilden diğer dile çevirme hâlinde noter, metnin altına bir şerh verir. Kanun bu şerh için şunu arar: “Bu şerhin, noter yeminli tercüman kullanmışsa, tercümanın kimliğini ve adresini ihtiva etmesi ve altının, noter tarafından tarih yazılıp imzalanarak mühürlenmesi gereklidir.” (Noterlik K. m.103). İlgilinin bulunduğu yerde noterlikçe çevirme yaptırılamazsa, o noterlik aracılığıyla başka yerdeki bir noterlikte çevirme yaptırılabilir (Noterlik K. m.104). Bu, belge çevirisinden ayrı bir durumdur: noterdeki bir işlemde ilgili Türkçe bilmezse andlı bir tercüman da bulundurulur (Noterlik K. m.74).

Apostil. Apostil Sözleşmesi, bir akit devlette düzenlenmiş ve başka bir akit devlette ibraz edilecek kamu belgelerine uygulanır (Sözleşme m.1); imzanın gerçekliğini, imzalayanın hangi sıfatla hareket ettiğini ve gerektiğinde mührün ya da kaşenin kimliğini belgelemek için istenebilecek tek formalite, belgenin düzenlendiği devletin yetkili makamınca verilen apostil şerhinin eklenmesidir (Sözleşme m.3). Türkiye sözleşmenin tarafıdır: HCCH durum tablosuna göre onay tarihi 31 Temmuz 1985, Türkiye için yürürlüğe giriş tarihi 29 Eylül 1985’tir. Sözleşme diplomatik ya da konsüler görevlilerce düzenlenen belgelere ve ticari ya da gümrük işlemleriyle doğrudan ilgili idari belgelere uygulanmaz (Sözleşme m.1).

Dışişleri tasdiki. Dışişleri Bakanlığı Tasdik Biriminin bilgilendirme notuna göre apostil edilmiş evrak Bakanlıkça tasdik edilememektedir; Türkiye’de valilikler veya kaymakamlıklar apostil düzenlemeye yetkili makamlardır. Türkiye’deki yetkili makamlardan alınan ve apostil edilmeyecek bir belgenin yurt dışında kullanılması için not şu sırayı verir: kullanılacağı ülke makamları isterse o ülkenin diline çeviri, çevirinin noter onayı, belgenin düzenlendiği yerdeki valilik ya da kaymakamlıkta tasdik, Dışişleri Bakanlığı tasdiki. Bu not bir kanun değil, Bakanlığın bilgilendirmesidir.

Kelime sayısı: fiyat esas olarak kaynak metnin kelime sayısına göre belirlenir.

Konu ve terminoloji yoğunluğu: yoğun terminolojili mevzuat ve teknik şartnameler işin kapsamını değiştirir.

Dil yönü: Türkçeden İngilizceye mi, İngilizceden Türkçeye mi çevrileceği teklifte belirtilir.

Dosya biçimi: düzenlenebilir dosya, taranmış ya da PDF dosyaya göre işi kolaylaştırır.

Ekler ve tekrarlar: ekli belge sayısı ve metinler arası tekrar çalışma yükünü değiştirir.

Teslim beklentisi: olağan takvimden çok daha kısa bir teslim istenirse teklif etkilenebilir.

Ek adımlar: terim listesi hazırlığı ya da ek bir düzeltme turu gibi adımlar kapsamda açıkça yazılır.

Kurumun isteğini öğrenmeden çevirtmek. Belgeyi alacak kurumun hangi biçimi istediğini yazılı olarak öğrenin.

Çevirinin kendisiyle biçimi karıştırmak. Yeminli tercüme, noter onayı, apostil ve tasdik çevirinin parçası değil, ayrı adımlardır.

Apostilli evrakı ayrıca tasdik ettirmeye çalışmak. Bakanlığın bilgilendirme notuna göre apostil edilmiş evrak Bakanlıkça tasdik edilememektedir.

Ekleri ve güncel sürümü göndermemek. Göndermeler eklere yapılır; çevrilecek sürümün tarihi yazılmalıdır.

Mevzuat çevirisini Türkçe metnin yerine koymak. Çeviri, metni okumayı kolaylaştırmak için hazırlanır; mevzuata dayanarak bir iş yapacaksanız Resmî Gazete’de ve Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanan Türkçe metne bakın.

İhale belgelerinin şartlarını okumamak. Dil ve biçim şartı ihale belgelerinde yazılıdır.

Makine çevirisine güvenmek. Makine çevirisi taslak olarak yardımcı olabilir; ancak sayılar, kesinlik dereceleri ve terimler kolayca kaybolur ve son metnin denetimi size kalır.