Mühendislik Belgeleri Çevirisi: Sayılar, Birimler ve Çizim Yazıları

Mühendislik belgelerinde küçük bir yazım farkı büyük bir anlam farkına dönüşebilir: bir nokta, bir virgül, bir boşluk, bir pozisyon (poz) numarası. Bu yazı, Teknik Çeviri hizmetimiz kapsamında teknik resim (teknik çizim) yazıları, hesap raporları, şartnameler, test raporları, veri sayfaları ve güvenlik bilgi formları (kaynak metin olarak) için çeviri yaptırmayı düşünenlere yöneliktir. Ne göndermeniz gerektiğini, sayı ve birimlerin nasıl ele alındığını, kontrollerin nasıl yürüdüğünü, çevirinin neyi kapsayıp neyi kapsamadığını ve fiyatın nasıl belirlendiğini anlatıyor.

Sık karşılaşılan belge türleri şunlardır:

Her türün kendine özgü bir yapısı vardır: çizimde yazı ile çizim iç içedir, hesap raporunda formüller ve tablolar ağırlıktadır, veri sayfasında kısa ve yoğun satırlar bulunur. Teklif isterken belgenin türünü bildirmeniz, işin nasıl planlanacağını netleştirir.

İki kaynak sayı yazımında aynı şeyi söylemez. TDK Yazım Kuralları üçlü basamak gruplarını noktayla ayırır; Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosunun (BIPM) SI yayını ise “Neither dots nor commas are ever inserted in the spaces between groups” der (§5.4.4; çevirimiz: Gruplar arasındaki boşluklara asla nokta veya virgül konmaz). İngilizce bir çizimdeki “1.250” bir ve dörtte bir demektir; TDK yazımında aynı görünüm bin iki yüz elli olarak okunur. Bu yüzden sayıları mekanik olarak dönüştürmeyiz, anlamı belirsiz bir sayıyı size sorarız. Türkçe teknik çeviride ondalık virgül kullanırız, sayı ile birim arasında boşluk bırakırız ve birim simgelerini değiştirmeyiz; basamak gruplamada üslup kılavuzunuz varsa onu izleriz. Pratikte bu, bir tablonun aynı sütunundaki sayıların tek biçimde yazılması, 12,3 g gibi değerlerde sayı ile birim arasında boşluk bırakılması ve kg, mm, kPa gibi birim simgelerinin kaynaktaki hâliyle kalması demektir. Bu, bizim çeviri uygulamamızdır. Ayrıntılı karşılaştırma ve örnekler için Teknik Belgelerde Birim, Ondalık İşareti ve Basamak Yazımı belgesine bakın.

Her belge türünde işin planı, elinizdeki dosyanın biçimine göre değişir. Aşağıdaki liste, teklif isterken neyi hazır bulundurmanızın işe yarayacağını gösterir.

Elinizdeki biçimi teklif isterken belirtin; hangi biçimle çalışılacağı yazılı teklif aşamasında netleşir. Düzenlenebilir bir dosyada metin doğrudan okunabilir. Yalnızca PDF varsa, PDF’nin metin içerip içermediğini ya da taranmış bir görüntü olup olmadığını yazmanız yeterlidir. Taranmış sayfalarda küçük yazılar, ince çizgiler ve dolgulu tablolar okunmayı zorlaştırabilir; sayfaların net ve eksiksiz taranmış olması işi kolaylaştırır.

Teknik çizimde pozisyon numaraları ve çizim üzerindeki yazılar birbirine bağlıdır: numara, parça listesindeki satırla ve metindeki anlatımla eşleşir. Pozisyon numaraları, toleranslar ve ölçüler çizimde yazıldığı gibi kalır. Çizim üzerindeki yazıların çevrilip çevrilmeyeceğini teklif aşamasında yazılı olarak bildirin. Patlatılmış görünüş (exploded view) gibi çizimlerde de numara ile parça listesinin eşleşmesi korunur. Çizimin düzenlenebilir kaynak dosyasını göndermeniz, yazıların çizime zarar vermeden ele alınmasını kolaylaştırır.

Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmeliğin 27. maddesinin beşinci fıkrası şöyledir: “Güvenlik bilgi formu Türkçe olarak temin edilir.” Formun hazırlanması ise başka bir konudur: m.27/1, sayılan durumlarda formun Ek-18’e göre belgelendirilmiş kimyasal değerlendirme uzmanı tarafından hazırlanmasını arar ve yabancı dildeki bir formun çevirisi bunu tek başına karşılamaz; ayrıntı için Güvenlik Bilgi Formu Türkçe Olmalı: KKDİK m.27 ve Çevirinin Yeri belgesine bakabilirsiniz.

Çeviriyi yapan dil uzmanının kendi kontrolünden sonra ikinci bir kişi tarafından revizyon yapılır. Varsa masaüstü yayıncılık/DTP kontrolleri de yapılır. Müşteri onaylı terim listesi ve çeviri belleği (TM) kurar, otomatik QA ile denetleriz. Mühendislik belgelerinde aynı parçanın, malzemenin veya işlemin belge boyunca aynı adla geçmesi önemlidir; sizde onaylı bir liste varsa gönderin. Çevrilen metin kaynaktan farklı uzunlukta olabileceği için çizim ve tablo içeren dosyalarda sayfa düzeni önem taşır.

Çeviri, verdiğiniz belgenin hedef dile aktarılmasıdır. Mühendislik onayı, hesapların doğruluğunun kontrolü ve belgelendirme işi çevirinin kapsamında değildir; çeviri bunların yerine geçmez. Hesap sonuçlarının, ölçülerin ve teknik özelliklerin doğruluğundan belgeyi hazırlayan sorumludur; çeviri bunları belirlemez.

Sabit bir rakam vermiyoruz; fiyat ve süre dosyaya göre değişir. Belgenin hacmi, çizim ve tablo yoğunluğu, kaynak dosyanın biçimi (düzenlenebilir mi, taranmış mı), terim listesinin olup olmadığı ve sayfa düzeni işinin kapsamı bunu etkiler. Dosyanızı gördükten sonra kapsamı, teslim planını ve fiyatı yazılı teklifle iletiriz.

Mühendislik belgeleri çevirisi için hangi dosyaları göndermeliyim?

Belgenin tamamını, mümkünse düzenlenebilir kaynak dosyayı (CAD dışa aktarımı, Excel hesap sayfası), sayı ve birim üslubunuzu, önceki çevirileri ve terim listenizi gönderin.

Çizimlerdeki pozisyon numaraları ve yazılar çevrilir mi?

Pozisyon numaraları, toleranslar ve ölçüler çizimde yazıldığı gibi kalır. Çizim üzerindeki yazıların çevrilip çevrilmeyeceğini teklif aşamasında yazılı olarak bildirin ve çizimin düzenlenebilir dosyasını gönderin.

Sayılardaki nokta ve virgül nasıl ele alınır?

Sayıları mekanik olarak dönüştürmeyiz. Türkçe teknik çeviride ondalık virgül kullanırız; basamak gruplamada üslup kılavuzunuz varsa onu izleriz. Belirsiz bir sayıyı size sorarız. Ayrıntılar belgemizde yer alıyor.

Güvenlik bilgi formunun çevirisi yeterli midir?

Hayır, yabancı dildeki bir formun çevirisi tek başına yeterli değildir; ayrıntı belgemizde. Çeviri, uzmanın üzerinde çalışacağı kaynak formun Türkçeye aktarılması için yararlıdır.

Çeviri mühendislik onayı veya hesap kontrolü yerine geçer mi?

Hayır. Çeviri, belgenin hedef dile aktarılmasıdır; mühendislik onayı, hesap kontrolü ve belgelendirme işi kapsamında değildir.

Fiyat ve süre için sabit bir rakam var mı?

Hayır. Dosyanızı gördükten sonra kapsamı, teslim planını ve fiyatı yazılı teklifle iletiriz.

1. BIPM, The International System of Units (SI), 9. basım, §5.4.4. Kaynak
2. Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik, m.27. Mevzuat Bilgi Sistemi. Kaynak