--- title: Teknik Şartnamede Marka, Model ve “veya dengi” description: "4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 12 nci maddesi, teknik şartnamede belli bir marka veya modelin belirtilemeyeceğini yazar ve tek bir istisna tanır: ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek…" url: "https://cevirihizmetleri.com.tr/belgeler/teknik-sartname-marka-veya-dengi/" updated: "2026-10-27" category: Teknik Çeviri --- # Teknik Şartnamede Marka, Model ve “veya dengi” 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 12 nci maddesi, teknik şartnamede belli bir marka veya modelin belirtilemeyeceğini yazar ve tek bir istisna tanır: ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. Bu belge, maddenin şartnamelerle ilgili sözlerini mevzuat.gov.tr'deki metne göre aktarır; ardından yabancı kaynaklı bir teknik şartnamenin çevirisinde marka adlarının, model kodlarının, standart numaralarının ve birimlerin nasıl ele alındığını ve çeviriye göndermeden önce hazırlanacakları sıralar. ## Kısa yanıt: yasak ve istisna aynı maddede, aynı fıkradadır m.12 teknik kriterlerin ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede yer almasını, kriterlerin rekabeti engelleyici hususlar içermemesini ve marka veya modele yönelik tanımlamalara yer verilmemesini yazar. Marka veya model ise yalnızca maddede sayılan hâllerde ve “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla belirtilebilir.^[[1]](#ref-1) Çeviri açısından ilke şudur: kaynak şartnamede geçen marka veya model adı çeviride aynen korunur ve müşteriye bildirilir; şartnameyi hazırlayan idare, neyin kalacağına kendisi karar verir. ## m.12 şartnameler hakkında ne söylüyor? Tırnak içindeki ifadeler maddenin metninden olduğu gibi alınmıştır. Bu belge maddeyi belirli bir ihaleye uygulamaz ve uygulamada nasıl yorumlandığını anlatmaz. - **Kim hazırlar?** Madde, ihale konusu işin her türlü özelliğini belirten “idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır” der. Aynı madde, işin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, “teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir” der. - **Teknik kriterler nerede yer alır?** Teknik kriterlere “ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir”. - **Kriterler nasıl olmalıdır?** Madde şöyle der: belirlenecek teknik kriterler “rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır”. - **Standartlar:** teknik şartnamelerde “varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır”. ## Marka ve model yasağı ile “veya dengi” istisnası Marka ve model konusunda madde iki cümleden oluşur. Birincisi yasağı koyar: > “Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.”^[[1]](#ref-1) İkincisi istisnayı tanımlar: > “Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.”^[[1]](#ref-1) Bu belge, standartların hangi durumlarda bulunmadığını ya da teknik özelliklerin belirlenmesinin hangi durumlarda mümkün olmadığını açıklamaz; bunu değerlendirmek şartnameyi hazırlayan idarenin işidir. Belirli bir şartname için sorunuz varsa idareye ya da bir hukuk danışmanına başvurun. ## Şartname başka bir dilden çevrildiğinde marka ve model Bir teknik şartname, bir üreticinin ürün föyünden, yabancı bir ihale dokümanından ya da başka bir dildeki taslaktan çevrilmiş veya uyarlanmış olabilir. Böyle bir kaynak metin marka adları, model kodları ya da belirli bir markaya özgü özellikler taşıyabilir. Çevirmen bu noktalarda şöyle çalışır: - **Marka adları ve model kodları kaynaktaki gibi korunur.** Çevirmen bunları çevirmez, değiştirmez, kaynakta olmayan bir “veya dengi” ifadesi eklemez. - **Standart numaraları ve birimler kaynaktaki gibi korunur.** Standart gösterimleri ve ölçü birimleri kaynaktaki yazımıyla aktarılır; birim dönüştürme yapılmaz. Bir standart adının Türkçe karşılığı varsa, müşteri onaylı terim listesinde yer alır. - **Markaya özgü anlatım müşteriye bildirilir.** Bir özellik tanımı belli bir markaya ya da modele özgü görünüyorsa, çevirmen bunu çeviriyle birlikte işaretleyerek müşteriye iletir. İşaretlenen noktayı idareye iletmek ve karar vermek müşterinin ve idarenin işidir. - **Çevirmen teknik içeriği kendi başına çıkarmaz, yeniden yazmaz.** Bir markayı silmek, bir özelliği genelleştirmek ya da “veya dengi” eklemek, şartnameyi hazırlayan idarenin kararıdır. Çeviri, şartnamenin m.12'ye uygun olacağını göstermez; çeviri, kaynak metni hedef dile aktarır. Şartnamenin m.12 açısından değerlendirilmesi çeviriden ayrı bir iştir. ## Şartnameyi çeviriye göndermeden önce Aşağıdaki liste hukuki bir koşul değil, çeviri hazırlığı içindir. Ne kadar eksiksiz gönderirseniz, çeviri sırasında sorulacak soru o kadar azalır. 1. **Teknik şartnamenin tamamı.** Ekler, tablolar, çizimler ve varsa zeyilnameler dâhil bütün sayfalar. 2. **Düzenlenebilir kaynak dosya.** Mümkünse Word ya da benzeri bir dosya; taranmış belgelerde okunaklı, tam sayfa görüntü. 3. **Dil yönü.** İngilizceden Türkçeye mi, Türkçeden İngilizceye mi çevrilecek? 4. **Markaya özgü olduğunu bildiğiniz noktalar.** Biliyorsanız önceden işaretleyin; çevirmen de metinde gördüklerini işaretleyecektir. 5. **Daha önce kullanılmış terimler.** Aynı ihalenin başka belgelerinde geçen karşılıklar ve varsa terim listeniz. 6. **Standart numaraları ve birimler.** Hangi gösterimin korunması gerektiğini, farklı bir istek varsa belirtin. 7. **Belgenin kullanılacağı yer.** Şartnamenin hangi ihalede hangi amaçla kullanılacağı, işin kapsamını netleştirir. ## Biz ne yapıyoruz? Teknik metinleri İngilizceden Türkçeye ve Türkçeden İngilizceye çeviriyoruz. Çeviriyi yapan dil uzmanının kendi kontrolünden sonra ikinci bir kişi tarafından revizyon yapılır; varsa masaüstü yayıncılık/DTP kontrolleri yapılır. Müşteri onaylı terim listesi ve çeviri belleği (TM) kurar, otomatik QA ile denetleriz. Kapsamı ve teslim planını belgeleri görerek yazılı teklifle bildiririz. Bize [iletişim sayfamızdan](/iletisim/) ya da 0 (312) 447 40 32 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Bu belge genel bilgi amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. ## Kaynaklar 1. *Kamu İhale Kanunu*, Kanun No. 4734, m.12 (Şartnameler). Mevzuat Bilgi Sistemi, mevzuat.gov.tr'deki metne göre. [Kaynak](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4734&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) [↩ Metne dön](#cite-1) ## İlginizi çekebilir - [Teknik Çeviri Hizmetleri](/teknik-ceviri/) - [İhale Şartnameleri Çevirisi: Terim Tutarlılığı, Birimler ve Marka-Model İfadeleri](/ihale-sartnameleri-cevirisi/) - [İhalede Yabancı Dilde Belge Sunarken Tercüme](/belgeler/ihale-yabanci-dilde-belge-tercumesi/)